HomeRig VedaMandala 10Sukta 18Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.18

Rishi: RV 10.18 funerary hymn seer tradition.
Devata: Life-world (jīvaloka) as the sustaining field; social-sacral order of marriage as r̥ta in the human domain.
Chandas: Triṣṭubh.

उदीर्ष्व नार्यभि जीवलोकं गतासुमेतमुप शेष एहि । हस्तग्राभस्य दिधिषोस्तवेदं पत्युर्जनित्वमभि सं बभूथ ॥

उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ । ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दिधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ ॥

ud ī́rṣva nā́ry abhi jī́valokáṃ gatā́súm etám úpa śeṣe éhi | hastagrā́bhasya didhiṣós tavédáṃ pátyur janitvám abhí sáṃ babhūtha ||

Rise up, O woman, toward the world of the living; come—leave behind this one whose breath has gone, who lies near you. This is for you: by the taking of the hand, by the will to establish, you have entered again into the state of wifehood in full measure.

उत् । ई॒र्ष्व॒ । ना॒रि॒ । अ॒भि । जी॒व॒ऽलो॒कम् । ग॒तऽअ॑सुम् । ए॒तम् । उप॑ । शे॒षे॒ । आ । इ॒हि॒ । ह॒स्त॒ऽग्रा॒भस्य॑ । दि॒धि॒षोः । तव॑ । इ॒दम् । पत्युः॑ । ज॒नि॒ऽत्वम् । अ॒भि । सम् । ब॒भू॒थ॒ ॥उत् । ईर्ष्व । नारि । अभि । जीवलोकम् । गतअसुम् । एतम् । उप । शेषे । आ । इहि । हस्तग्राभस्य । दिधिषोः । तव । इदम् । पत्युः । जनित्वम् । अभि । सम् । बभूथ ॥ut | īrṣva | nāri | abhi | jīva-lokam | gata-asum | etam | upa | śeṣe | ā | ihi | hasta-grābhasya | didhiṣoḥ | tava | idam | patyuḥ | jani-tvam | abhi | sam | babhūtha

उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
ईर्ष्वrise up!
ईर्ष्व:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तक
TypeVerb
Rootईर्ष् (धातु)
नारिO woman
नारि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
जीवलोकम्the world of the living
जीवलोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजीव-लोक (प्रातिपदिक; समास)
गतासुम्(him) whose life has departed
गतासुम्:
विशेषण (कर्म-विशेषण) / सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootगत-आसु (कृदन्त ‘गत’ + ‘आसु’ = प्राण)
एतम्this (man)
एतम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उपnear, aside
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
शेषेlie down, rest
शेषे:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तक
TypeVerb
Rootशि-षि/शे (धातु: शि ‘to lie, rest’) / वा ‘शेष’ (प्रातिपदिक)
एहिcome!
एहि:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तक
TypeVerb
Rootइ (धातु)
हस्तग्राभस्यof the hand-seizer (hand-taker)
हस्तग्राभस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootहस्त-ग्राभ (प्रातिपदिक; समास)
दिधिषोःof the one desiring (to take/hold)
दिधिषोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootदिधिषु (इच्छार्थक नाम/कृदन्त; desiderative sense from धा/धि)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पत्युःof the husband
पत्युः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
जनित्वम्wifehood; the state of being (a wife)
जनित्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजनित्व (प्रातिपदिक; भाव/अवस्था-नाम) < जन्
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय)
सम्together, fully
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
बभूथyou have become
बभूथ:
कर्तृ (त्वम्) + कर्म (जनित्वम्)
TypeVerb
Rootभू (धातु)