HomeRig VedaMandala 10Sukta 18Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.18

Rishi: RV 10.18 funerary hymn seer tradition.
Devata: Protective order (implicit R̥ta) governing the living; Death is constrained rather than invoked.
Chandas: Triṣṭubh.

इमं जीवेभ्यः परिधिं दधामि मैषां नु गादपरो अर्थमेतम् । शतं जीवन्तु शरदः पुरूचीरन्तर्मृत्युं दधतां पर्वतेन ॥

इ॒मं जी॒वेभ्य॑: परि॒धिं द॑धामि॒ मैषां॒ नु गा॒दप॑रो॒ अर्थ॑मे॒तम् । श॒तं जी॑वन्तु श॒रद॑: पुरू॒चीर॒न्तर्मृ॒त्युं द॑धतां॒ पर्व॑तेन ॥

imáṃ jīvébhyaḥ paridhíṃ dadhāmi máiṣāṃ nú gād áparo ártham etám | śatáṃ jīvantú śarádaḥ purūcī́r antár mṛtyúṃ dadhatā́ṃ párvatena ||

This boundary-circle I set for the living: let no other go beyond this limit into that further aim (of the dead). Let them live a hundred autumns, many and full; let them place Death within, shut in as by a mountain.

इ॒मम् । जी॒वेभ्यः॑ । प॒रि॒ऽधिम् । दा॒धा॒मि॒ । मा । ए॒षा॒म् । नु । गा॒त् । अप॑रः । अर्थ॑म् । ए॒तम् । श॒तम् । जी॒व॒न्तु॒ । श॒रदः॑ । पु॒रू॒चीः । अ॒न्तः । मृ॒त्युम् । द॒ध॒ता॒म् । पर्व॑तेन ॥इमम् । जीवेभ्यः । परिधिम् । दाधामि । मा । एषाम् । नु । गात् । अपरः । अर्थम् । एतम् । शतम् । जीवन्तु । शरदः । पुरूचीः । अन्तः । मृत्युम् । दधताम् । पर्वतेन ॥imam | jīvebhyaḥ | pari-dhim | dādhāmi | mā | eṣām | nu | gāt | aparaḥ | artham | etam | śatam | jīvantu | śaradaḥ | purūcīḥ | antaḥ | mṛtyum | dadhatām | parvatena

इमम्this
इमम्:
कर्म (दधामि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जीवेभ्यःfor the living (people)
जीवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक) < √जीव्
परिधिम्enclosure, boundary (ring)
परिधिम्:
कर्म (दधामि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक) < परि-√धा/√धि (वृत्त/पर्यावरणार्थ)
दधामिI place, I set
दधामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधा-)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय) तथा मा (सर्वनाम-अस्मद्) — अत्र निषेधः
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (अपरः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (अव्यय)
गात्may (he) go
गात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√गा (गै/गा)
अपरःanother (one), a different (person)
अपरः:
कर्ता (गात् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअपर (प्रातिपदिक)
अर्थम्goal, purpose, object
अर्थम्:
कर्म (गात् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
एतम्this
एतम्:
विशेषण/कर्म-सम्बन्ध (अर्थम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
विशेषण (शरदः इत्यस्य परिमाणम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक)
जीवन्तुlet them live
जीवन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√जीव्
शरदःautumns; years
शरदः:
कर्म/अधिकरण-काल (जीवन्तु इत्यस्य: ‘for (so many) autumns/years’)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
पुरूचीःmany, abundant
पुरूचीः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरूची (प्रातिपदिक) < पुरु + अञ्च् (दिशार्थ)
अन्तःwithin, in between
अन्तः:
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय/उपसर्गवत्) < अन्तर्
मृत्युम्death
मृत्युम्:
कर्म (दधताम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक) < √मृ
दधताम्let them place, set
दधताम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधा-)
पर्वतेनwith a mountain; by (means of) a mountain
पर्वतेन:
करण
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)