Mantra 3
Sukta 10.175
Rishi: Same sukta context (10.175).
Devata: Grāvāṇaḥ; vṛṣan (often Indra) as recipient of vṛṣṇya.
Chandas: Likely Gāyatrī (verify per edition).
Samhita Patha (Devanagari)
ग्रावाण उपरेष्वा महीयन्ते सजोषसः । वृष्णे दधतो वृष्ण्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ग्रावा॑ण॒ उप॑रे॒ष्वा म॑ही॒यन्ते॑ स॒जोष॑सः । वृष्णे॒ दध॑तो॒ वृष्ण्य॑म् ॥
Transliteration
grāvāṇa úpareṣv ā́ mahīyánte sajóṣasaḥ | vṛ́ṣṇe dádhato vṛ́ṣṇyam ||
Translation
The pressing-stones upon the upper boards grow mighty in one accord; they set the virile force into the Strong One—establishing strength within strength.
Padapatha (Word Analysis)
ग्रावा॑णः । उप॑रेषु । आ । म॒ही॒यन्ते॑ । स॒ऽजोष॑सः । वृ॒ष्णे॒ । दध॑तः । वृष्ण्य॑म् ॥ग्रावाणः । उपरेषु । आ । महीयन्ते । सजोषसः । वृष्णे । दधतः । वृष्ण्यम् ॥grāvāṇaḥ | upareṣu | ā | mahīyante | sa-joṣasaḥ | vṛṣṇe | dadhataḥ | vṛṣṇyam
Word by Word
ग्रावाणःthe pressing-stones
ग्रावाणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक) < PIE *gʷerh₂-?; ‘stone, pressing-stone’
उपरेषुon the upper (stones/surfaces)
उपरेषु:
अधिकरण
TypeNoun (locative plural; used as place) / Adjective used substantively
Rootउपर (प्रातिपदिक) ‘upper, elevated; stone/rock surface’
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
महीयन्तेbecome great / are exalted
महीयन्ते:
—
TypeVerb
Rootमह्/महि (धातु; ‘to be great, to grow great’) → महीयते (आत्मनेपद)
सजोषसःin concord, together
सजोषसः:
कर्तृ (विशेषण-भावेन कर्तृसमनाधिकरण)
TypeAdjective (used predicatively of the subject) / Noun-like
Rootस-जोषस् (प्रातिपदिक) ‘together in enjoyment/accord; in companionship’
वृष्णेfor the Bull (Indra)
वृष्णे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) ‘bull; the strong one (Indra)’
दधतःof/for (him) placing, bestowing
दधतः:
कर्तृ (कृदन्तेन सूचितः)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootधा (धातु) ‘to place, set, put’ → दधत् (वर्तमान कृदन्त)
वृष्ण्यम्bull-strength, manly might
वृष्ण्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृष्ण्य (प्रातिपदिक) ‘bull-like strength, virility, manly power’