Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.173

Devata: Dhruva-stability as cosmic principle; applied to kingship

ध्रुवा द्यौर्ध्रुवा पृथिवी ध्रुवासः पर्वता इमे । ध्रुवं विश्वमिदं जगद्ध्रुवो राजा विशामयम् ॥

ध्रु॒वा द्यौर्ध्रु॒वा पृ॑थि॒वी ध्रु॒वास॒: पर्व॑ता इ॒मे । ध्रु॒वं विश्व॑मि॒दं जग॑द्ध्रु॒वो राजा॑ वि॒शाम॒यम् ॥

dhruvā́ dyaúr dhruvā́ pṛthivī́ dhruvā́saḥ párvatā imé | dhruváṃ víśvam idáṃ jágad dhruvó rājā́ viśā́m ayám ||

Fixed is Heaven, fixed is Earth, fixed are these mountains; fixed is all this moving world. So may this king be fixed—stable for the peoples: a center of order in the midst of change.

ध्रु॒वा । द्यौः । ध्रु॒वा । पृ॒थि॒वी । ध्रु॒वासः॑ । पर्व॑ताः । इ॒मे । ध्रु॒वम् । विश्व॑म् । इ॒दम् । जग॑त् । ध्रु॒वः । राजा॑ । वि॒शाम् । अ॒यम् ॥ध्रुवा । द्यौः । ध्रुवा । पृथिवी । ध्रुवासः । पर्वताः । इमे । ध्रुवम् । विश्वम् । इदम् । जगत् । ध्रुवः । राजा । विशाम् । अयम् ॥dhruvā | dyauḥ | dhruvā | pṛthivī | dhruvāsaḥ | parvatāḥ | ime | dhruvam | viśvam | idam | jagat | dhruvaḥ | rājā | viśām | ayam

ध्रुवाfirm, fixed
ध्रुवा:
Kartā (विशेष्य: द्यौः)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) < ध्रु (धातु ‘स्थिर/अचल होना’)
द्यौःthe sky (Heaven)
द्यौः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
ध्रुवाfirm, fixed
ध्रुवा:
Kartā (विशेष्य: पृथिवी)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) < ध्रु
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
ध्रुवाःfirm, steadfast
ध्रुवाः:
Kartā (विशेष्य: पर्वताः)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) < ध्रु
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Kartā
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
इमेthese
इमे:
Kartā (पर्वताः इमे = ‘these mountains’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ध्रुवम्firm, fixed
ध्रुवम्:
Kartā (विशेष्य: विश्वम्)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) < ध्रु
विश्वम्all, the whole (universe)
विश्वम्:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
Kartā (विश्वम् इदम् = ‘this whole’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जगत्moving world, creation
जगत्:
Kartā (सम्बन्ध/अप्पोज़िशन: विश्वम् इदम् जगत्)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक; ‘चलने वाला’ < गम्/जग् भाव) अव्युत्पन्न-नपुंसक
ध्रुवःfirm, steadfast
ध्रुवः:
Kartā (विशेष्य: राजा)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक) < ध्रु
राजाking
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
विशाम्of the peoples/clans
विशाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the clans/peoples’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/प्रजा’)
अयम्this
अयम्:
Kartā (राजा अयम् = ‘this king’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)