Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.173

Devata: Royal/Sovereign principle; Indra invoked as archetype of steadfast power

इहैवैधि माप च्योष्ठाः पर्वत इवाविचाचलिः । इन्द्र इवेह ध्रुवस्तिष्ठेह राष्ट्रमु धारय ॥

इ॒हैवैधि॒ माप॑ च्योष्ठा॒: पर्व॑त इ॒वावि॑चाचलिः । इन्द्र॑ इवे॒ह ध्रु॒वस्ति॑ष्ठे॒ह रा॒ष्ट्रमु॑ धारय ॥

iháivédhi mā́pa cyoṣṭhāḥ párvata ivā́vi-cācaliḥ | índra ivehá dhruvás tiṣṭhehá rāṣṭrám u dhāraya ||

Here, indeed, establish thyself; fall not away. Like a mountain, unshaking—like Indra, stand firm here; and here uphold the realm, the ordered sovereignty of the being.

इ॒ह । ए॒व । ए॒धि॒ । मा । अप॑ । च्यो॒ष्ठाः॒ । पर्व॑तःऽइव । अवि॑ऽचाचलिः । इन्द्र॑ऽइव । इ॒ह । ध्रु॒वः । ति॒ष्ठ॒ । इ॒ह । रा॒ष्ट्रम् । ऊँ॒ इति॑ । धा॒र॒य॒ ॥इह । एव । एधि । मा । अप । च्योष्ठाः । पर्वतःइव । अविचाचलिः । इन्द्रइव । इह । ध्रुवः । तिष्ठ । इह । राष्ट्रम् । ऊँ इति । धारय ॥iha | eva | edhi | mā | apa | cyoṣṭhāḥ | parvataḥ-iva | avi-cācaliḥ | indra-iva | iha | dhruvaḥ | tiṣṭha | iha | rāṣṭram | oṃ iti | dhāraya

इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय-प्रातिपदिक)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय-प्रातिपदिक)
एधिbe prosperous / thrive
एधि:
TypeVerb
Rootइध् (इध्/एध्) ‘वर्धने, समृद्धौ’
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
अपaway, off
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
च्योष्ठाःslip/move away
च्योष्ठाः:
TypeVerb
Rootच्युत् (√च्यु ‘चलने, पतने’) → च्योष्ठा (परस्मैपद-आदेश/वेदिक रूप)
पर्वतःa mountain
पर्वतः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ) / उपमान
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
अविचाचलिःyou have not shaken / you did not waver
अविचाचलिः:
TypeVerb
Rootचल् (√चल् ‘कम्पने/चलने’) + वि- (उपसर्ग) ; वेदिक परिपूर्ण/आवृत्ति-रूप ‘चाचलि’
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ) / उपमान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय-प्रातिपदिक)
ध्रुवःfirm, fixed
ध्रुवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
तिष्ठstand
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (√स्था ‘स्थितौ’)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय-प्रातिपदिक)
राष्ट्रम्kingdom, realm
राष्ट्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
indeed, moreover
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
धारयhold, uphold
धारय:
TypeVerb
Rootधृ (√धृ ‘धारणे’)