Mantra 3
Sukta 10.171
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं त्यमिन्द्र मर्त्यमास्त्रबुध्नाय वेन्यम् । मुहुः श्रथ्ना मनस्यवे ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं त्यमि॑न्द्र॒ मर्त्य॑मास्त्रबु॒ध्नाय॑ वे॒न्यम् । मुहु॑: श्रथ्ना मन॒स्यवे॑ ॥
Transliteration
tváṁ tyám indra mártyam ā́strabudhnāya vényam | múhuḥ śrathnā manasyáve ||
Translation
You, O Indra, didst again and again loosen that mortal who was to be awakened to the foundation of the weapon (to the firm base of power), desirable for the seeker of mind—freeing him for true intention.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । त्यम् । इ॒न्द्र॒ । मर्त्य॑म् । आ॒स्त्र॒ऽबु॒ध्नाय॑ । वे॒न्यम् । मुहुः॑ । श्र॒थ्नाः॒ । म॒न॒स्यवे॑ ॥त्वम् । त्यम् । इन्द्र । मर्त्यम् । आस्त्रबुध्नाय । वेन्यम् । मुहुः । श्रथ्नाः । मनस्यवे ॥tvam | tyam | indra | martyam | āstra-budhnāya | venyam | muhuḥ | śrathnāḥ | manasyave
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्यम्that (aforementioned)
त्यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootत्यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मर्त्यम्mortal (man)
मर्त्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
आस्त्रबुध्नायto/for (one) whose base/foundation is a weapon (i.e., weapon-based/weapon-grounded)
आस्त्रबुध्नाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (compound)
Rootआस्त्रबुध्न (प्रातिपदिक; समास)
वेन्यम्worthy to be sought/desired; excellent
वेन्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवेन्य (प्रातिपदिक)
मुहुःagain and again; repeatedly
मुहुः:
—
TypeIndeclinable
Rootमुहुस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
श्रथ्नाःyou loosen/undo
श्रथ्नाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्रथ् (धातु) / श्रथ्ना- (वेदिक रूप)
मनस्यवेto/for the (one) intent in mind; the eager-minded
मनस्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootमनस्यु (प्रातिपदिक)