HomeRig VedaMandala 10Sukta 17Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.17

Rishi: Vasiṣṭha (traditional; verify)
Devata: Pūṣan, Savitṛ; abstract power Āyu
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आयुर्विश्वायुः परि पासति त्वा पूषा त्वा पातु प्रपथे पुरस्तात् । यत्रासते सुकृतो यत्र ते ययुस्तत्र त्वा देवः सविता दधातु ॥

आयु॑र्वि॒श्वायु॒: परि॑ पासति त्वा पू॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त् । यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ ते य॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु ॥

āyuḥ viśva-āyuḥ pari pāsati tvā pūṣā tvā pātu pra-pathe purastāt | yatrāsate su-kṛto yatra te yayus tatra tvā devaḥ savitā dadhātu ||

Life, universal life, surrounds and guards you; may Pūṣan protect you on the forward path, in the front. Where the well-doers sit, where your own have gone, there may the god Savitṛ place you—set in the true impulsion toward the luminous world.

आयुः॑ । वि॒श्वऽआ॑युः । परि॑ । पा॒स॒ति॒ । त्वा॒ । पू॒षा । त्वा॒ । पा॒तु॒ । प्रऽप॑थे । पु॒रस्ता॑त् । यत्र॑ । आस॑ते । सु॒ऽकृतः॑ । यत्र॑ । ते । य॒युः । तत्र॑ । त्वा॒ । दे॒वः । स॒वि॒ता । द॒धा॒तु॒ ॥आयुः । विश्वआयुः । परि । पासति । त्वा । पूषा । त्वा । पातु । प्रपथे । पुरस्तात् । यत्र । आसते । सुकृतः । यत्र । ते । ययुः । तत्र । त्वा । देवः । सविता । दधातु ॥āyuḥ | viśva-āyuḥ | pari | pāsati | tvā | pūṣā | tvā | pātu | pra-pathe | purastāt | yatra | āsate | su-kṛtaḥ | yatra | te | yayuḥ | tatra | tvā | devaḥ | savitā | dadhātu

आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्तृ (विषयः) / संबन्धः (समासे)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक) < √इ (गत्यर्थ) / PIE *h₂ey- (life/long duration)
विश्वायुःhaving all life; of universal lifespan
विश्वायुः:
कर्तृ (आयुः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)
परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पासतिprotects, guards
पासति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पालने) (वेदिके ‘पास्’ इति रूपप्रवृत्तिः)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पूषाPūṣan (the god Pūṣā)
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक; देवता)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पातुmay (he) protect
पातु:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पालने)
प्रपथेon the forward path, on the journey
प्रपथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रपथ (प्रातिपदिक; ‘प्र-’ + पथ)
पुरस्तात्in front, ahead
पुरस्तात्:
अधिकरण (दिशा)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव/अव्यय)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय; य-प्रत्यय)
आसतेsit, abide
आसते:
क्रिया
TypeVerb
Root√आस् (उपवेशने/स्थितौ)
सुकृतःthe well-doers, the meritorious
सुकृतः:
कर्तृ (आसते इति क्रियायाः)
TypeNoun/Adjective
Rootसु-कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘सु’ + √कृ ‘to do’)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
ययुःhave gone
ययुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थ)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ (देवः इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun (Proper)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक; देवता)
दधातुmay (he) place, set
दधातु:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)