HomeRig VedaMandala 10Sukta 17Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.17

Rishi: Vasiṣṭha (traditional; verify)
Devata: Pūṣan and Agni as guides; Pitṛs and Devas as destinations/guardians
Chandas: Triṣṭubh (probable)

पूषा त्वेतश्च्यावयतु प्र विद्वाननष्टपशुर्भुवनस्य गोपाः । स त्वैतेभ्यः परि ददत्पितृभ्योऽग्निर्देवेभ्यः सुविदत्रियेभ्यः ॥

पू॒षा त्वे॒तश्च्या॑वयतु॒ प्र वि॒द्वानन॑ष्टपशु॒र्भुव॑नस्य गो॒पाः । स त्वै॒तेभ्य॒: परि॑ ददत्पि॒तृभ्यो॒ऽग्निर्दे॒वेभ्य॑: सुविद॒त्रिये॑भ्यः ॥

pūṣā tvā itaś cyāvayatu pra vidvān anaṣṭa-paśur bhuvanasya gopāḥ | sa tvā etebhyaḥ pari dadat pitṛ-bhyo 'gnir devebhyaḥ su-vidatryebhyaḥ ||

May Pūṣan, the knower, the guardian of the world who loses no herds, move you onward from here. He delivers you over to the Fathers; and Agni delivers you to the Gods, the good finders—so the journey is secured in right guidance.

पू॒षा । त्वा॒ । इ॒तः । च्य॒व॒य॒तु॒ । प्र । वि॒द्वान् । अन॑ष्टऽपशुः । भुव॑नस्य । गो॒पाः । सः । त्वा॒ । ए॒तेभ्यः॑ । परि॑ । द॒द॒त् । पि॒तृऽभ्यः॑ । अ॒ग्निः । दे॒वेभ्यः॑ । सु॒ऽवि॒द॒त्रिये॑भ्यः ॥पूषा । त्वा । इतः । च्यवयतु । प्र । विद्वान् । अनष्टपशुः । भुवनस्य । गोपाः । सः । त्वा । एतेभ्यः । परि । ददत् । पितृभ्यः । अग्निः । देवेभ्यः । सुविदत्रियेभ्यः ॥pūṣā | tvā | itaḥ | cyavayatu | pra | vidvān | anaṣṭa-paśuḥ | bhuvanasya | gopāḥ | saḥ | tvā | etebhyaḥ | pari | dadat | pitṛ-bhyaḥ | agniḥ | devebhyaḥ | su-vidatr iyebhyaḥ

पूषाPūṣan (the god Pūṣan)
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक) प्रत्यय-आ (nom.sg.)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एतश्च्यावयतुmay (he) cause to move/drive
एतश्च्यावयतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootच्यावय् (णिच्) < च्यु (धातु)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविद्वस् (कृदन्त, क्तवतु) < विद्
अनष्टपशुःwhose cattle are not lost; not losing cattle
अनष्टपशुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनष्टपशु (प्रातिपदिक; नष्ट + पशु, नञ्/अ- उपसर्ग)
भुवनस्यof the world/being
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक) < भू
गोपाःprotector/guardian (of cattle; guardian)
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector’)
he
:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एतेभ्यःto these
एतेभ्यः:
सम्प्रदान (recipient)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
परिaround, fully
परि:
(क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/निपात)
ददत्giving
ददत्:
कर्तृ (स-इत्यस्य विशेषण)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
पितृभ्यःto the Fathers (ancestors)
पितृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ (अग्निः ... ददत् इति)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सुविदत्रियेभ्यःto the well-bestowing/beneficent (gods)
सुविदत्रियेभ्यः:
सम्प्रदान (देवेभ्यः इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुविदत्रिय (प्रातिपदिक; सु- + विदत्रिय)