Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.165

Rishi: Late/anonymous (Mandala 10 protective hymn corpus).
Devata: Devas collectively; protective force against heti; implicit Agni-locus (agnidhāna).
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan).

हेतिः पक्षिणी न दभात्यस्मानाष्ट्र्यां पदं कृणुते अग्निधाने । शं नो गोभ्यश्च पुरुषेभ्यश्चास्तु मा नो हिंसीदिह देवाः कपोतः ॥

हे॒तिः प॒क्षिणी॒ न द॑भात्य॒स्माना॒ष्ट्र्यां प॒दं कृ॑णुते अग्नि॒धाने॑ । शं नो॒ गोभ्य॑श्च॒ पुरु॑षेभ्यश्चास्तु॒ मा नो॑ हिंसीदि॒ह दे॑वाः क॒पोत॑: ॥

hetíḥ pakṣiṇī́ ná dabhāty asmān āṣṭryā́ṃ padáṃ kṛṇute agnidhā́ne | śáṃ no góbhyaś ca púruṣebhyaś cāstu mā́ no hiṃsīd ihá devāḥ kapotáḥ ||

The winged stroke shall not deceive or overpower us; it makes its mark in the place of the fire-setting. Peace be for our rays of light (the ‘cows’) and for our human powers; may the pigeon, O Gods, not hurt us here.

हे॒तिः । प॒क्षिणी॑ । न । द॒भा॒ति॒ । अ॒स्मान् । आ॒ष्ट्र्याम् । प॒दम् । कृ॒णु॒ते॒ । अ॒ग्नि॒ऽधाने॑ । शम् । नः॒ । गोभ्यः॑ । च॒ । पुरु॑षेभ्यः । च॒ । अ॒स्तु॒ । मा । नः॒ । हिं॒सी॒त् । इ॒ह । दे॒वाः॒ । क॒पोतः॑ ॥हेतिः । पक्षिणी । न । दभाति । अस्मान् । आष्ट्र्याम् । पदम् । कृणुते । अग्निधाने । शम् । नः । गोभ्यः । च । पुरुषेभ्यः । च । अस्तु । मा । नः । हिंसीत् । इह । देवाः । कपोतः ॥hetiḥ | pakṣiṇī | na | dabhāti | asmān | āṣṭryām | padam | kṛṇute | agni-dhāne | śam | naḥ | gobhyaḥ | ca | puruṣebhyaḥ | ca | astu | mā | naḥ | hiṃsīt | iha | devāḥ | kapotaḥ

हेतिःthe missile/weapon (stroke)
हेतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहेति- (प्रातिपदिक; √हि/हन् ‘to strike’ से ‘weapon/strike’ अर्थ-विकास) अथवा √हि ‘to impel’ से व्युत्पत्ति
पक्षिणीwinged, bird-like
पक्षिणी:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपक्षिन्- (प्रातिपदिक ‘winged, bird’)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात) अथवा ‘न’ (उपमा-निपात ‘like/as’)
दभातिharms/strikes
दभाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दभ् (दभँ) ‘to harm, injure, deceive’
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
आष्ट्र्याम्in/at the āṣṭrī (ritual stand/setting)
आष्ट्र्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआष्ट्र्य- (प्रातिपदिक; ‘आष्ट्र्य’ = (अग्नि-)आधार/स्थापन-स्थान, ritual setting/stand; वैदिक विशेष)
पदम्a step/footing/place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes, forms for itself
कृणुते:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (कृञ्) ‘to make, do’
अग्निधानेin the fire-place (agnidhāna)
अग्निधाने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअग्निधान- (प्रातिपदिक; ‘place of setting the fire’, fire-altar/fire-place)
शम्well-being, auspiciously
शम्:
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय; √शम् ‘to be calm/auspicious’ से)
नःfor us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोभ्यःfor the cows
गोभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पुरुषेभ्यःfor the men/people
पुरुषेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपुरुष- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अस्तुlet there be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (असँ) ‘to be’
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-निपात)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिंसीत्let (him/it) not harm
हिंसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√हिंस् (हिंसँ) ‘to injure’
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
देवाःO gods / the gods
देवाः:
सम्बोधन/कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
कपोतःthe pigeon/dove
कपोतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकपोत- (प्रातिपदिक)