Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.165

Rishi: Late/anonymous (Mandala 10 apotropaic strata; Anukramaṇī attribution varies).
Devata: Agni (explicit) alongside Devas; the hymn works to avert Nirr̥ti-linked harm via Agni’s acceptance.
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by metrical scan).

शिवः कपोत इषितो नो अस्त्वनागा देवाः शकुनो गृहेषु । अग्निर्हि विप्रो जुषतां हविर्नः परि हेतिः पक्षिणी नो वृणक्तु ॥

शि॒वः क॒पोत॑ इषि॒तो नो॑ अस्त्वना॒गा दे॑वाः शकु॒नो गृ॒हेषु॑ । अ॒ग्निर्हि विप्रो॑ जु॒षतां॑ ह॒विर्न॒: परि॑ हे॒तिः प॒क्षिणी॑ नो वृणक्तु ॥

śiváḥ kapotá iṣitó no astv anāgā́ devāḥ śakunó gṛhéṣu | agnír hí vípro juṣátāṃ havír naḥ pári hetíḥ pakṣiṇī́ no vṛṇaktu ||

May the pigeon, though impelled, be for us benign; may the bird-sign be without fault in our homes. For Agni the seer accepts our offering; and may the winged missile (the hostile stroke) pass around us and choose us not.

शि॒वः । क॒पोतः॑ । इ॒षि॒तः । नः॒ । अ॒स्तु॒ । अ॒ना॒गाः । दे॒वाः॒ । श॒कु॒नः । गृ॒हेषु॑ । अ॒ग्निः । हि । विप्रः॑ । जु॒षता॑म् । ह॒विः । नः॒ । परि॑ । हे॒तिः । प॒क्षिणी॑ । नः॒ । वृ॒ण॒क्तु॒ ॥शिवः । कपोतः । इषितः । नः । अस्तु । अनागाः । देवाः । शकुनः । गृहेषु । अग्निः । हि । विप्रः । जुषताम् । हविः । नः । परि । हेतिः । पक्षिणी । नः । वृणक्तु ॥śivaḥ | kapotaḥ | iṣitaḥ | naḥ | astu | anāgāḥ | devāḥ | śakunaḥ | gṛheṣu | agniḥ | hi | vipraḥ | juṣatām | haviḥ | naḥ | pari | hetiḥ | pakṣiṇī | naḥ | vṛṇaktu

शिवःauspicious, benign
शिवः:
विशेषणम् (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
कपोतःthe pigeon/dove
कपोतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकपोत (प्रातिपदिक)
इषितःimpelled, sent forth
इषितः:
विशेषणम् (कपोतस्य)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootइष् (धातु) → इषित (कृदन्त, क्त)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अस्तुlet (him/it) be
अस्तु:
विधेय (copula/भवति)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अनागाःsinless, guiltless
अनागाः:
विशेषणम् (देवाः)
TypeAdjective
Rootअनागस् (प्रातिपदिक; अ- + आगस् ‘sin, offence’)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (द्वितीय-पादे)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
शकुनःthe bird/omen-bird
शकुनः:
कर्तृ (अस्तु इति अव्यक्तम्)
TypeNoun
Rootशकुन (प्रातिपदिक)
गृहेषुin (our) houses
गृहेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
विप्रःthe inspired sage/priest
विप्रः:
समानााधिकरण (अग्निः = विप्रः)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
जुषताम्let them enjoy/accept
जुषताम्:
विधेय (आशीः/आज्ञा)
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
हविःthe oblation
हविः:
कर्म (जुषताम्)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
नःour
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
हेतिःmissile/weapon; (here) hostile stroke
हेतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहेति (प्रातिपदिक)
पक्षिणीwinged (one), bird-like
पक्षिणी:
समानााधिकरण (हेतिः = पक्षिणी)
TypeNoun/Adjective
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक) → पक्षिणी (स्त्री)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वृणक्तुlet it ward off/keep away
वृणक्तु:
विधेय
TypeVerb
Rootवृज्/वृञ्ज् (धातु; RV प्रयोगे ‘वृणक्ति’)