Mantra 6
Sukta 10.162
Rishi: As above (uncertain).
Devata: Protective/exorcistic; devatā implicit.
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
यस्त्वा स्वप्नेन तमसा मोहयित्वा निपद्यते । प्रजां यस्ते जिघांसति तमितो नाशयामसि ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्त्वा॒ स्वप्ने॑न॒ तम॑सा मोहयि॒त्वा नि॒पद्य॑ते । प्र॒जां यस्ते॒ जिघां॑सति॒ तमि॒तो ना॑शयामसि ॥
Transliteration
yás tvā svápnena támasā mohayitvā́ nípadyate | prajā́ṃ yás te jíghāṃsati tám itó nāśayāmasi ||
Translation
Whoever, by dream and darkness, deluding you, approaches to strike down your progeny—him from here we destroy.
Padapatha (Word Analysis)
यः । त्वा॒ । स्वप्ने॑न । तम॑सा । मो॒ह॒यि॒त्वा । नि॒ऽपद्य॑ते । प्र॒ऽजाम् । यः । ते॒ । जिघां॑सति । तम् । इ॒तः । ना॒श॒या॒म॒सि॒ ॥यः । त्वा । स्वप्नेन । तमसा । मोहयित्वा । निपद्यते । प्रजाम् । यः । ते । जिघांसति । तम् । इतः । नाशयामसि ॥yaḥ | tvā | svapnena | tamasā | mohayitvā | ni-padyate | pra-jām | yaḥ | te | ji ghāṃsati | tam | itaḥ | nāśayāmasi
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वप्नेनby/with a dream
स्वप्नेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
तमसाby darkness
तमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
मोहयित्वाhaving deluded/bewildered
मोहयित्वा:
—
TypeVerb
Rootमुह् → मोहयति (णिच्) ; क्त्वा-प्रत्यय
निपद्यतेfalls upon / attacks / comes down
निपद्यते:
Kartā
TypeVerb
Rootपद् (गत्यर्थ) + नि- (उपसर्ग) → निपद्यते
प्रजाम्offspring, progeny
प्रजाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जिघांसतिseeks to kill / wishes to slay
जिघांसति:
Kartā
TypeVerb
Rootहन् (वध) → जिघांसति (देसिदेरटिव/सन्नन्त-प्रयोगः)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इतःfrom here, hence
इतः:
Apādāna (source/away-from)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय; इदम्-प्रभव)
नाशयामसिwe drive away/destroy
नाशयामसि:
Kartā
TypeVerb
Rootनश्/नश् (नाश) → नाशयति (णिच्) ; नाशयामसि