Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.161

Rishi: Traditionally associated with healing/expulsion hymns (bhaiṣajya); specific rishi attribution varies by Anukramaṇī
Devata: Indrāgnī (dual deity)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

मुञ्चामि त्वा हविषा जीवनाय कमज्ञातयक्ष्मादुत राजयक्ष्मात् । ग्राहिर्जग्राह यदि वैतदेनं तस्या इन्द्राग्नी प्र मुमुक्तमेनम् ॥

मु॒ञ्चामि॑ त्वा ह॒विषा॒ जीव॑नाय॒ कम॑ज्ञातय॒क्ष्मादु॒त रा॑जय॒क्ष्मात् । ग्राहि॑र्ज॒ग्राह॒ यदि॑ वै॒तदे॑नं॒ तस्या॑ इन्द्राग्नी॒ प्र मु॑मुक्तमेनम् ॥

muñcā́mi tvā havíṣā jī́vanāya kám ajñātayakṣmā́d utá rājayakṣmā́t | grāhír jagrā́ha yádi vā etád enaṃ tásyā indrāgnī prá mumuktam enam ||

With the offering-power I release you for life—from the unknown wasting sickness and from the royal consuming sickness. If the Seizer has seized him in this way, then from that grasp, O Indra-Agni, completely set him free.

मु॒ञ्चामि॑ । त्वा॒ । ह॒विषा॑ । जीव॑नाय । कम् । अ॒ज्ञा॒त॒ऽय॒क्ष्मात् । उ॒त । रा॒ज॒ऽय॒क्ष्मात् । ग्राहिः॑ । ज॒ग्राह॑ । यदि॑ । वा॒ । ए॒तत् । ए॒न॒म् । तस्याः॑ । इ॒न्द्रा॒ग्नी॒ इति॑ । प्र । मु॒मु॒क्त॒म् । ए॒न॒म् ॥मुञ्चामि । त्वा । हविषा । जीवनाय । कम् । अज्ञातयक्ष्मात् । उत । राजयक्ष्मात् । ग्राहिः । जग्राह । यदि । वा । एतत् । एनम् । तस्याः । इन्द्राग्नी इति । प्र । मुमुक्तम् । एनम् ॥muñcāmi | tvā | haviṣā | jīvanāya | kam | ajñāta-yakṣmāt | uta | rāja-yakṣmāt | grāhi ḥ | jagrāha | yadi | vā | etat | enam | tasyāḥ | indrāgnī iti | pra | mumuktam | enam

मुञ्चामिI release / set free
मुञ्चामि:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Rootमुच् (मुचँ) धातु
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
हविषाwith the oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (नपुंसकलिङ्ग) प्रातिपदिक
जीवनायfor life
जीवनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजीवन (नपुंसकलिङ्ग) प्रातिपदिक (√जीव्)
कम्whom? / which (one)?
कम्:
कर्म (प्रश्नार्थक)
TypePronoun
Rootकिम् सर्वनाम-प्रातिपदिक
अज्ञातयक्ष्मात्from the unknown wasting-disease
अज्ञातयक्ष्मात्:
अपादान
TypeNoun (compound)
Rootअज्ञात- (उपसर्ग/विशेषण-प्रातिपदिक) + यक्ष्म (पुं) प्रातिपदिक
उतand / also
उत:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootउत अव्यय
राजयक्ष्मात्from royal consumption (king’s disease)
राजयक्ष्मात्:
अपादान
TypeNoun (compound)
Rootराज- (विशेषण/पूर्वपद) + यक्ष्म (पुं) प्रातिपदिक
ग्राहिःthe seizer (demon of seizure)
ग्राहिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootग्राहि (पुं) प्रातिपदिक (√ग्रह् ‘to seize’ से)
जग्राहhas seized / seized
जग्राह:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह् (ग्रहँ) धातु
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि अव्यय
वाor / indeed
वा:
विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा अव्यय
एतत्this
एतत्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
एनम्him (this person)
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएन्/इदम्-सम्बद्ध एनद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
तस्याःof that (female) / of it
तस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (द्वन्द्व-समास)
प्रforth / forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र उपसर्ग/अव्यय
मुमुक्तम्release (you two)!
मुमुक्तम्:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Rootमुच् (मुचँ) धातु
एनम्him
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएनद् सर्वनाम-प्रातिपदिक