Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.160

Rishi: Traditionally Śvātrya (per padapāṭha ‘śvātryāḥ giraḥ’ in 10.160.2 indicating the clan/poet-group); exact rishi name may be Śvātrya/Śvātra line
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (typical for Indra-Soma praise; requires metrical verification)

तीव्रस्याभिवयसो अस्य पाहि सर्वरथा वि हरी इह मुञ्च । इन्द्र मा त्वा यजमानासो अन्ये नि रीरमन्तुभ्यमिमे सुतासः ॥

ती॒व्रस्या॒भिव॑यसो अ॒स्य पा॑हि सर्वर॒था वि हरी॑ इ॒ह मु॑ञ्च । इन्द्र॒ मा त्वा॒ यज॑मानासो अ॒न्ये नि री॑रम॒न्तुभ्य॑मि॒मे सु॒तास॑: ॥

tīvrásyābhívayaso asyá pāhi sarvaráthā ví hárī ihá muñca | índra mā́ tvā́ yajámānāso anyé ní rīraman túbhyam imé sutā́saḥ ||

Guard this intense, forceful Soma; O Indra of all chariots, unharness your two bay steeds here. Let no other sacrificers draw you away—these pressings are for you.

ती॒व्रस्य॑ । अ॒भिऽव॑यसः । अ॒स्य । पा॒हि॒ । स॒र्व॒ऽर॒था । वि । हरी॒ इति॑ । इ॒ह । मु॒ञ्च॒ । इन्द्र॑ । मा । त्वा॒ । यज॑मानासः । अ॒न्ये । नि । री॒र॒म॒न् । तुभ्य॑म् । इ॒मे । सु॒तासः॑ ॥तीव्रस्य । अभिवयसः । अस्य । पाहि । सर्वरथा । वि । हरी इति । इह । मुञ्च । इन्द्र । मा । त्वा । यजमानासः । अन्ये । नि । रीरमन् । तुभ्यम् । इमे । सुतासः ॥tīvrasya | abhi-vayasaḥ | asya | pāhi | sarva-rathā | vi | harī iti | iha | muñca | indra | mā | tvā | yajamānāsaḥ | anye | ni | rīraman | tubhyam | ime | sutāsaḥ

तीव्रस्यof the strong/vehement
तीव्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective
Rootतीव्र- (प्रातिपदिक)
अभिवयसोof the overpowering strength/vigour
अभिवयसो:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअभि-वयस्- (प्रातिपदिक; वयस् ‘बल/यौवन/ऊर्जा’)
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पाहिprotect!
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्षणे’
सर्वरथाःO (you) of all chariots / having all chariots
सर्वरथाः:
सम्बोधन/कर्तृ (vocative-like epithet used for addressee)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसर्व-रथ- (समास; प्रातिपदिक)
विapart, forth
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
हरीthe two bay steeds
हरी:
कर्म
TypeNoun
Rootहरि- (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य अश्वौ)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
मुञ्चrelease/let loose!
मुञ्च:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) ‘मोचने’
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
क्रियानिषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
यजमानासःthe sacrificers
यजमानासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमान-कर्तरि ‘यजमान’)
अन्येother
अन्ये:
कर्तृ (यजमानासः का विशेषणम्)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
निdown, away
नि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
रीरमन्kept (you) back / held (you) away
रीरमन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरम् (धातु) ‘क्रीडायाम्/रमणे’ (वैदिक: रीरम- ‘to make stop/hold back/keep away’ as intensive/causative-like usage)
तुभ्यम्for you / to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इमेthese
इमे:
कर्तृ (सुतासः का विशेषणम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
सुतासःpressed (soma) draughts
सुतासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुत- (कृदन्त; √सु ‘सवने/प्रसवे’ → ‘pressed’ (Soma))