Mantra 4
Sukta 10.157
Devata: Devāḥ (collective divine powers) opposed to Asurāḥ
Samhita Patha (Devanagari)
हत्वाय देवा असुरान्यदायन्देवा देवत्वमभिरक्षमाणाः ॥
Samhita Patha (IAST)
ह॒त्वाय॑ दे॒वा असु॑रा॒न्यदाय॑न्दे॒वा दे॑व॒त्वम॑भि॒रक्ष॑माणाः ॥
Transliteration
hatvā́ya devā́ asúrān yád ā́yan devā́ devatvám abhirákṣamāṇāḥ ।
Translation
When the gods went forth to slay the Asuras, the gods moved guarding and preserving their godhead—keeping intact the luminous law of their own divine being.
Padapatha (Word Analysis)
ह॒त्वाय॑ । दे॒वाः । असु॑रान् । यत् । आय॑न् । दे॒वाः । दे॒व॒ऽत्वम् । अ॒भि॒ऽरक्ष॑माणाः ॥हत्वाय । देवाः । असुरान् । यत् । आयन् । देवाः । देवत्वम् । अभिरक्षमाणाः ॥hatvāya | devāḥ | asurān | yat | āyan | devāḥ | deva-tvam | abhi-rakṣamāṇāḥ
Word by Word
हत्वायhaving slain
हत्वाय:
(क्रियाविशेषण) पूर्वकालिक क्रिया—मुख्यक्रिययोः (अदायन्/अरक्षन्) हेतु/पूर्वकर्म
TypeVerb (absolutive/gerund)
Root√हन् (हन्ति) → क्त्वा-प्रत्यय (त्वा) अव्ययभाव
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
असुरान्the Asuras
असुरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअसुर- (प्रातिपदिक)
यद्what(ever); that which
यद्:
कर्म (अदायन् इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अदायन्they gave; they granted
अदायन्:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√दा (ददाति) + आ-
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (अरक्षन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव-
देवत्वम्godhood; divinity
देवत्वम्:
कर्म (अरक्षन् इत्यस्य)
TypeNoun (abstract)
Rootदेवत्व- (देव + त्व प्रत्यय; भाव/तत्त्व)
अभिtowards; over
अभि:
(क्रियाविशेषण) अरक्षन् इत्यस्य दिशाबोधक
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अरक्षन्they protected; they guarded
अरक्षन्:
मुख्यक्रिया
TypeVerb
Root√रक्ष् (रक्षति) + अ- (लङ्)
माणाःprotecting; guarding
माणाः:
कर्तृविशेषण (देवाः) / सहक्रिया-भाव
TypeParticiple
Root√रक्ष् (रक्षति) + -मान (शानच्/मान) [रक्षमाण-]