Mantra 3
Sukta 10.156
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
आग्ने स्थूरं रयिं भर पृथुं गोमन्तमश्विनम् । अङ्धि खं वर्तया पणिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
आग्ने॑ स्थू॒रं र॒यिं भ॑र पृ॒थुं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् । अ॒ङ्धि खं व॒र्तया॑ प॒णिम् ॥
Transliteration
ā́gne sthūrám rayím bhara pṛthúm gómantam aśvínam | aṅdhí khám vartáyā paṇím ||
Translation
O Agni, bring a solid and wide plenitude—rich in rays of light and in swift powers. Smite the cramped obstruction; turn away the Paṇi within us who hoards and withholds.
Padapatha (Word Analysis)
आ । अ॒ग्ने॒ । स्थू॒रम् । र॒यिम् । भ॒र॒ । पृ॒थुम् । गोऽम॑न्तम् । अ॒श्विन॑म् । अ॒ङ्धि । खम् । व॒र्तय॑ । प॒णिम् ॥आ । अग्ने । स्थूरम् । रयिम् । भर । पृथुम् । गोमन्तम् । अश्विनम् । अङ्धि । खम् । वर्तय । पणिम् ॥ā | agne | sthūram | rayim | bhara | pṛthum | go--mantam | aśvinam | aṅdhi | kham | vartaya | paṇim
Word by Word
आग्नेO Agni
आग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्थूरम्strong, stout
स्थूरम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्थूर (प्रातिपदिक)
रयिम्wealth, treasure
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
भरbring, bear (hither)!
भर:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
पृथुम्broad, abundant
पृथुम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
गोमन्तम्rich in cows
गोमन्तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootगोमन्त् (प्रातिपदिक; -मन्त् प्रत्ययान्त)
अश्विनम्rich in horses
अश्विनम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; -इन् प्रत्ययान्त)
अङ्धिsmite, strike down!
अङ्धि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अङ्घ्/अह् (अंहः-नाशने/हिंसायाम्; वैदिक प्रयोगः—‘अङ्धि’ इति आज्ञार्थः)
खम्the pit/void; (here) the opening, hollow
खम्:
कर्म
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
वर्तयmake turn/roll; drive (away)!
वर्तय:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने) → causative stem वर्तय-
पणिम्the Paṇi (stingy trader/demon), miser
पणिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)