Mantra 4
Sukta 10.156
Devata: Agni (as bringer of light, linked to Sūrya)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने नक्षत्रमजरमा सूर्यं रोहयो दिवि । दधज्ज्योतिर्जनेभ्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ नक्ष॑त्रम॒जर॒मा सूर्यं॑ रोहयो दि॒वि । दध॒ज्ज्योति॒र्जने॑भ्यः ॥
Transliteration
agne nákṣatram ajáram ā́ sū́ryaṃ rohayo diví | dádhaj jyótir jánébhyāḥ ||
Translation
O Agni, thou makest the imperishable star to rise—the Sun in heaven—setting the Light within for the peoples (the souls).
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । नक्ष॑त्रम् । अ॒जर॑म् । आ । सूर्य॑म् । रो॒ह॒यः॒ । दि॒वि । दध॑त् । ज्योतिः॑ । जने॑भ्यः ॥अग्ने । नक्षत्रम् । अजरम् । आ । सूर्यम् । रोहयः । दिवि । दधत् । ज्योतिः । जनेभ्यः ॥agne | nakṣatram | ajaram | ā | sūryam | rohayaḥ | divi | dadhat | jyotiḥ | janebhyaḥ
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
नक्षत्रम्the star / constellation
नक्षत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनक्षत्र- (प्रातिपदिक)
अजरम्unaging, undecaying
अजरम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-जर- (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
रोहयcause (it) to rise / make ascend
रोहय:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ आरोहणे) + णिच्
दिविin heaven / in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ (अग्निः—‘धारयन्/स्थापयन्’)
TypeVerbal adjective (present participle)
Root√धा (डुधाञ् धारणे/स्थापने)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस्- (प्रातिपदिक)
जनेभ्यःto the peoples / to men
जनेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)