Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.155

Devata: Brahmaṇaspati (chief); expulsion of Arāyi/afflictive broodings

चत्तो इतश्चत्तामुतः सर्वा भ्रूणान्यारुषी । अराय्यं ब्रह्मणस्पते तीक्ष्णशृण्गोदृषन्निहि ॥

च॒त्तो इ॒तश्च॒त्तामुत॒: सर्वा॑ भ्रू॒णान्या॒रुषी॑ । अ॒रा॒य्यं॑ ब्रह्मणस्पते॒ तीक्ष्ण॑शृण्गोदृ॒षन्नि॑हि ॥

cattó itáś cattā́m utáḥ sárvā bhrūṇā́ny āruṣī́ | arāyyáṃ brahmaṇas pate tīkṣṇaśṛṅgodṛṣán níhi ||

‘Driven away from here, driven away from there’—so may all the red broodings be scattered. O Lord of the sacred Word, set down and strike the privation, sharp-horned and keen-sighted.

च॒त्तो इति॑ । इ॒तः । च॒त्ता । अ॒मुतः॑ । सर्वा॑ । भ्रू॒णानि॑ । आ॒रुषी॑ । अ॒रा॒य्य॑म् । ब्र॒ह्म॒णः॒ । प॒ते॒ । तीक्ष्ण॑ऽशृङ्ग । उ॒त्ऽऋ॒षन् । इ॒हि॒ ॥चत्तो इति । इतः । चत्ता । अमुतः । सर्वा । भ्रूणानि । आरुषी । अराय्यम् । ब्रह्मणः । पते । तीक्ष्णशृङ्ग । उत्ऋषन् । इहि ॥catto iti | itaḥ | cattā | amutaḥ | sarvā | bhrūṇānyi | āruṣī | arāyyam | brahmaṇaḥ | pate | tīkṣṇa-śṛṅga | ut-ṛṣan | ihi

चत्तःfallen down, cast down
चत्तः:
Kartā (as predicate of an implied subject) / descriptive
TypeAdjective/Participle
Rootचद् (√चद्/छद् ‘to fall/decay’; here as past passive participle)
इतश्from here
इतश्:
Apādāna (source: ‘from here’)
TypeIndeclinable
Rootइतः (इदम्-प्रातिपदिक; ablatival adverb)
चत्ताम्fallen down
चत्ताम्:
Kartā (as predicate of an implied feminine subject) / descriptive
TypeAdjective/Participle
Rootचद् (√चद्/छद् ‘to fall/decay’; PPP)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
सर्वाःall
सर्वाः:
Kartā (subject of an implied verb/nominal sentence)
TypeAdjective (pronominal)
Rootसर्व (sarva)
भ्रूणानिembryos, foetuses
भ्रूणानि:
Kartā (with ‘सर्वाः’ as collective subject) / or Karma depending on construal
TypeNoun
Rootभ्रूण (bhrūṇa)
आरुषीthe ruddy one; reddish (female)
आरुषी:
Kartā (as apposition/epithet) / descriptive
TypeAdjective/Noun
Rootआरुषी (āruṣī)
अराय़्यम्hostile, harmful (thing/force)
अराय़्यम्:
Karma (object to be struck/repelled)
TypeAdjective
Rootअराय़्य (arāyya) < अराति/अराय (enemy, harm) + -य्य
ब्रह्मणस्पतेO Lord of sacred speech (Bṛhaspati)
ब्रह्मणस्पते:
Sampradāna/Address (invoked deity)
TypeNoun (vocative, deity name)
Rootब्रह्मणस्-पति (brahmaṇas-pati)
तीक्ष्णशृङ्गःsharp-horned
तीक्ष्णशृङ्गः:
Kartā (epithet of the addressed deity)
TypeAdjective (compound)
Rootतीक्ष्ण-शृङ्ग (tīkṣṇa-śṛṅga)
दृशन्seeing, beholding
दृशन्:
Kartā (epithet: ‘seeing’)
TypeParticiple
Rootदृश् (√दृश् ‘to see’) → present participle
निहिput down, lay (it) down
निहि:
Kriyā (main verb)
TypeVerb
Rootधा (√धा ‘to put, place’) with नि-; Vedic imperative form