Mantra 5
Sukta 10.152
Rishi: As above for RV 10.152
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अपेन्द्र द्विषतो मनोऽप जिज्यासतो वधम् । वि मन्योः शर्म यच्छ वरीयो यवया वधम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अपे॑न्द्र द्विष॒तो मनोऽप॒ जिज्या॑सतो व॒धम् । वि म॒न्योः शर्म॑ यच्छ॒ वरी॑यो यवया व॒धम् ॥
Transliteration
ápendra dviṣató máno'pa jíjyāsato vadhám | ví manyóḥ śárma yaccha vārī́yo yavayā vadhám ||
Translation
O Indra, drive away the hostile mind; drive away the blow of him who seeks to conquer. Set wide shelter against wrath; push far away the stroke.
Padapatha (Word Analysis)
अप॑ । इ॒न्द्र॒ । द्वि॒ष॒तः । मनः॑ । अप॑ । जिज्या॑सतः । व॒धम् । वि । म॒न्योः । शर्म॑ । य॒च्छ॒ । वरी॑यः । य॒व॒य॒ । व॒धम् ॥अप । इन्द्र । द्विषतः । मनः । अप । जिज्यासतः । वधम् । वि । मन्योः । शर्म । यच्छ । वरीयः । यवय । वधम् ॥apa | indra | dviṣataḥ | manaḥ | apa | jijyāsataḥ | vadham | vi | manyoḥ | śarma | yaccha | varīyaḥ | yavaya | vadham
Word by Word
अपaway, off
अप:
—
TypeIndeclinable (prefix) / Preverb
Rootअप (उपसर्ग) / अव्यय
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
द्विषतःthe hating ones, enemies
द्विषतः:
कर्म
TypeParticiple used as Noun/Adjective
Rootद्विष् (धातु) → द्विषत् (शतृ-कृदन्त प्रातिपदिक)
मनःmind, intention
मनः:
कर्म
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
—
TypeIndeclinable (prefix) / Preverb
Rootअप (उपसर्ग) / अव्यय
जिज्यासतःthose who seek to overpower/attack
जिज्यासतः:
कर्म
TypeParticiple used as Noun/Adjective
Rootज्या (धातु, ‘to overpower/overcome’, desiderative) → जिज्यासत् (शतृ)
वधम्slaying, killing
वधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
विapart, asunder, widely
वि:
—
TypeIndeclinable (prefix) / Preverb
Rootवि (उपसर्ग) / अव्यय
मन्योःof wrath/anger
मन्योः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
शर्मshelter, protection, comfort
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छgrant, bestow
यच्छ:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु) → यच्छ (प्रसव-आदेशः)
वरीयःbetter, more excellent
वरीयः:
विशेषण (कर्मपदस्य)
TypeAdjective (comparative)
Rootवरि/वर (प्रातिपदिक) → वरीयस् (तुलनात्मक)
यवयward off, drive away
यवय:
क्रिया
TypeVerb
Rootयु/यव (धातु ‘to ward off, remove’) → यवय
वधम्slaying, killing
वधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)