Mantra 1
Sukta 10.152
Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī to a late Vedic seer (RV 10.152 is an Indra hymn; exact r̥ṣi attribution varies across recensions and needs external confirmation)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.152; common for Indra battle-hymns)
Samhita Patha (Devanagari)
शास इत्था महाँ अस्यमित्रखादो अद्भुतः । न यस्य हन्यते सखा न जीयते कदा चन ॥
Samhita Patha (IAST)
शा॒स इ॒त्था म॒हाँ अ॑स्यमित्रखा॒दो अद्भु॑तः । न यस्य॑ ह॒न्यते॒ सखा॒ न जीय॑ते॒ कदा॑ च॒न ॥
Transliteration
śā́sa itthā́ mahā́m asy amitra-khādó ádbhutaḥ | ná yásya hanyáte sakhā́ ná jī́yate kadā́ caná ||
Translation
O Ruler-Power, thus you are great—wonderful, a devourer of hostile forces. He whose comrade you are is not struck down, nor is he ever conquered.
Padapatha (Word Analysis)
शा॒सः । इ॒त्था । म॒हान् । अ॒सि॒ । अ॒मि॒त्र॒ऽखा॒दः । अद्भु॑तः । न । यस्य॑ । ह॒न्यते॑ । सखा॑ । न । जीय॑ते । कदा॑ । च॒न ॥शासः । इत्था । महान् । असि । अमित्रखादः । अद्भुतः । न । यस्य । हन्यते । सखा । न । जीयते । कदा । चन ॥śāsaḥ | itthā | mahān | asi | amitra-khādaḥ | adbhutaḥ | na | yasya | hanyate | sakhā | na | jīyate | kadā | cana
Word by Word
शासःthe ruler / the chastiser (one who commands)
शासः:
कर्तृ (स्तुत्य-विशेषणरूपेण) / विषयः
TypeNoun
Rootशास् (धातु) → शास्- (प्रातिपदिक) / शास् (शासन/शासक-भाव)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
क्रियाविशेषणम् (प्रकार/रीति)
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
महान्great
महान्:
विशेषणम् (शासः/सः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अमित्रखादःdevourer of foes
अमित्रखादः:
विशेषणम् (सम्बोधितस्य/त्वम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअमित्र-खाद (प्रातिपदिक; खाद् ‘to eat/devour’ से बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
अद्भुतःmarvellous, wondrous
अद्भुतः:
विशेषणम् (सम्बोधितस्य/त्वम्)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
नnot
न:
निषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
यस्यof whom, whose
यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हन्यतेis slain / is killed
हन्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
सखाfriend, ally
सखा:
कर्तृ/विषयः (हन्यते इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
नnot
न:
निषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
जीयतेis conquered / is overcome
जीयते:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु; ‘to conquer/overcome’)
कदाever? when?
कदा:
कालवाचक-अव्ययम्
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्न-अव्यय)
चनeven, at all (with negation: ever)
चन:
निषेध-प्रबलक (emphatic particle)
TypeIndeclinable
Rootचन (अव्यय; ‘even/at all’, नकारेण सह ‘never’)