HomeRig VedaMandala 10Sukta 15Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.15

Rishi: As RV 10.15 (Pitṛ hymn); specific rishi attribution uncertain without Anukramaṇī citation
Devata: Pitṛs (Fathers/ancestors)
Chandas: Triṣṭubh

उदीरतामवर उत्परास उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं य ईयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु ॥

उदी॑रता॒मव॑र॒ उत्परा॑स॒ उन्म॑ध्य॒माः पि॒तर॑: सो॒म्यास॑: । असुं॒ य ई॒युर॑वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु ॥

úd īratām ávare út parā́sa út madhyamā́ḥ pitáraḥ sómyāsaḥ | ásuṃ yá ī́yur avṛkā́ ṛtajñā́s té no ’vantu pitáro havéṣu ||

Let the lower Fathers rise, let the higher rise, let the middle Fathers rise—those who are of the Soma-delight. They who have gone with the breath of life, harm-less, knowers of ṛta—may those Fathers help us in our calls.

उत् । ई॒र॒ता॒म् । अव॑रे । उत् । परा॑सः । उत् । म॒ध्य॒माः । पि॒तरः॑ । सो॒म्यासः॑ । असु॑म् । ये । ई॒युः । अ॒वृ॒काः । ऋ॒त॒ऽज्ञाः । ते । नः॒ । अ॒व॒न्तु॒ । पि॒तरः॑ । हवे॑षु ॥उत् । ईरताम् । अवरे । उत् । परासः । उत् । मध्यमाः । पितरः । सोम्यासः । असुम् । ये । ईयुः । अवृकाः । ऋतज्ञाः । ते । नः । अवन्तु । पितरः । हवेषु ॥ut | īratām | avare | ut | parāsaḥ | ut | madhyamāḥ | pitaraḥ | somyāsaḥ | asum | ye | īyuḥ | avṛkāḥ | ṛta-jñāḥ | te | naḥ | avantu | pitaraḥ | haveṣu

उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
ईरताम्let (them) rise / be stirred
ईरताम्:
TypeVerb
Rootईर् (ईरणे/प्रेरणे) धातु
अवराःthe lower (ones)
अवराः:
Kartā (ईरताम्) सह
TypeAdjective
Rootअवर (प्रातिपदिक)
उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
परासःthe further / higher (ones)
परासः:
Kartā (ईरताम्) सह
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / अव्यय
मध्यमाःthe middle (ones)
मध्यमाः:
Kartā (ईरताम्) सह
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
Kartā (ईरताम्)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
सोम्यासःSoma-loving / Soma-worthy
सोम्यासः:
Viśeṣaṇa (पितरः)
TypeAdjective
Rootसोम्य (प्रातिपदिक; सोम-सम्बन्धिन्)
असुम्life-breath, vital spirit
असुम्:
Karma (ईयुः) / प्राप्तव्य
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā (ईयुः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईयुःhave gone / went
ईयुः:
TypeVerb
Rootइ (गत्यर्थ) धातु
अवृकाःunwolfish; not harmful
अवृकाः:
Viśeṣaṇa (ये/पितरः)
TypeAdjective
Rootअ-वृक (प्रातिपदिक; वृक = ‘भेड़िया/हिंसक’, न-समास)
ऋतज्ञाःknowers of ṛta (cosmic order)
ऋतज्ञाः:
Viśeṣaṇa (ये/पितरः)
TypeAdjective
Rootऋत-ज्ञ (प्रातिपदिक; √ज्ञा ‘to know’)
तेthey
ते:
Kartā (अवन्तु)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna (अवन्तु) / हितग्राही
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवन्तुlet them protect
अवन्तु:
TypeVerb
Rootअव् (रक्षणे) धातु
पितरःthe Fathers
पितरः:
Kartā (अवन्तु)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
हवेषुin (our) invocations / calls
हवेषु:
Adhikaraṇa (अवन्तु)
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक; ‘हव’ = आह्वान/हविः-सम्बद्ध ‘call/invocation’)