Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.149

Devata: Savitṛ

सविता यन्त्रैः पृथिवीमरम्णादस्कम्भने सविता द्यामदृंहत् । अश्वमिवाधुक्षद्धुनिमन्तरिक्षमतूर्ते बद्धं सविता समुद्रम् ॥

स॒वि॒ता य॒न्त्रैः पृ॑थि॒वीम॑रम्णादस्कम्भ॒ने स॑वि॒ता द्याम॑दृंहत् । अश्व॑मिवाधुक्ष॒द्धुनि॑म॒न्तरि॑क्षम॒तूर्ते॑ ब॒द्धं स॑वि॒ता स॑मु॒द्रम् ॥

savitā́ yántraiḥ pṛthivī́m aramṇād askámbhane savitā́ dyā́m adṛṃhat | áśvam ivā́dhukṣad dhúnim antárikṣam atū́rte baddháṃ savitā́ samudrám ||

Savitṛ by his harnessing powers set the Earth in its right course; in the support he made firm the Heaven. Like a horse he milked out the surging mid-world; Savitṛ bound the ocean in the unassailable—establishing the ordered rhythms of existence.

स॒वि॒ता । य॒न्त्रैः । पृ॒थि॒वीम् । अ॒र॒म्णा॒त् । अ॒स्क॒म्भ॒ने । स॒वि॒ता । द्याम् । अ॒दृं॒ह॒त् । अश्व॑म्ऽइव । अ॒धु॒क्ष॒त् । धुनि॑म् । अ॒न्तरि॑क्षम् । अ॒तूर्ते॑ । ब॒द्धम् । स॒वि॒ता । स॒मु॒द्रम् ॥सविता । यन्त्रैः । पृथिवीम् । अरम्णात् । अस्कम्भने । सविता । द्याम् । अदृंहत् । अश्वम्इव । अधुक्षत् । धुनिम् । अन्तरिक्षम् । अतूर्ते । बद्धम् । सविता । समुद्रम् ॥savitā | yantraiḥ | pṛthivīm | aramṇāt | askambhane | savitā | dyām | adṛṃhat | aśvam-iva | adhukṣat | dhunim | antarikṣam | atūrte | baddham | savitā | samudram

सविताSavitar (the Impeller, Sun-god)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक) < √सू (प्रेरणे/प्रसवे)
यन्त्रैःwith (his) restraints/means, with instruments
यन्त्रैः:
करण
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अरम्णात्set/placed/firmly fixed
अरम्णात्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√रम्/रम्ण् (स्थापने/निवेशने; वैदिक)
अस्कम्भनेin the (act/state of) propping/supporting; in the support
अस्कम्भने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअ-स्कम्भन (प्रातिपदिक) < √स्कम्भ् (स्तम्भने)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अदृंहत्made firm, strengthened
अदृंहत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृह् (दृंहणे/स्थिरीकरणे)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अधुक्षत्milked/drew out
अधुक्षत्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Root√दुह् (दोहने)
धुनिम्the roaring/whirling (flood), the surge
धुनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधुनि (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अतूर्तेin the unassailed/unyielding (realm)
अतूर्ते:
अधिकरण (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअ-तूर्त (प्रातिपदिक) < √तुर्/तॄ (हिंसने/अतिक्रमे)
बद्धम्bound, held fast
बद्धम्:
कर्म (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त; भूतकृदन्त) < √बन्ध् (बन्धने)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
समुद्रम्the ocean, cosmic sea
समुद्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)