Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.146

Devata: Araṇyānī

न वा अरण्यानिर्हन्त्यन्यश्चेन्नाभिगच्छति । स्वादोः फलस्य जग्ध्वाय यथाकामं नि पद्यते ॥

न वा अ॑रण्या॒निर्ह॑न्त्य॒न्यश्चेन्नाभि॒गच्छ॑ति । स्वा॒दोः फल॑स्य ज॒ग्ध्वाय॑ यथा॒कामं॒ नि प॑द्यते ॥

ná vā́ araṇyānír hánty anyáś cen nā́bhígacchati | svādóḥ phálasya jagdhvā́ya yáthākāmaṃ ní padyate ||

Araṇyānī does not strike down—if another does not come against her. Having eaten of the sweet fruit, she lies down at her will: the wide consciousness harms none, unless approached with hostility.

न । वै । अ॒र॒ण्या॒निः । ह॒न्ति॒ । अ॒न्यः । च॒ । इत् । न । अ॒भि॒ऽगच्छ॑ति । स्वा॒दोः । फल॑स्य । ज॒ग्ध्वाय॑ । य॒था॒ऽकाम॑म् । नि । प॒द्य॒ते॒ ॥न । वै । अरण्यानिः । हन्ति । अन्यः । च । इत् । न । अभिगच्छति । स्वादोः । फलस्य । जग्ध्वाय । यथाकामम् । नि । पद्यते ॥na | vai | araṇyāniḥ | hanti | anyaḥ | ca | it | na | abhi-gacchati | svādoḥ | phalasya | jagdhvāya | yathākāmam | ni | padyate

not
:
TypeIndeclinable
Root
वैindeed, surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
अरण्यानिःAraṇyānī (goddess/spirit of the forest)
अरण्यानिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअरण्यानि- (प्रातिपदिक; ‘forest-spirit/Aranyānī’)
निःout, forth; (as preverb)
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः
हन्तिstrikes, kills
हन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन्
अन्यःanother (person)
अन्यः:
कर्तृ (of the following verb)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य-
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
not
:
TypeIndeclinable
Root
अभिगच्छतिcomes up to, approaches
अभिगच्छति:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (अभि-)
स्वादोःof sweet
स्वादोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective (used substantively with फलस्य)
Rootस्वादु-
फलस्यof fruit
फलस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootफल-
जग्ध्वायfor eating, to eat
जग्ध्वाय:
प्रयोजन (purpose)
TypeVerbal derivative
Rootग्रह्/गर्द्? → √जघ्/√भक्ष् (Vedic: √जघ् ‘to eat’)
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
कामम्according to desire, at will
कामम्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeNoun (adverbial accusative)
Rootकाम-
निdown, back; (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि
पद्यतेsits down, settles, lies down
पद्यते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपद् (नि-)