Mantra 3
Sukta 10.144
Devata: Śyena-motif / Indraic overcoming force (implicit)
Samhita Patha (Devanagari)
घृषुः श्येनाय कृत्वन आसु स्वासु वंसगः । अव दीधेदहीशुवः ॥
Samhita Patha (IAST)
घृषु॑: श्ये॒नाय॒ कृत्व॑न आ॒सु स्वासु॒ वंस॑गः । अव॑ दीधेदही॒शुव॑: ॥
Transliteration
ghṛ́ṣuḥ śyenā́ya kṛ́tvana ā́sū svā́su váṃsagaḥ | áva dīdhed ahīśúvaḥ ||
Translation
The ardent one, becoming a falcon for the act, in his own swift currents, drives downward the serpent-shooters—he makes them fall away.
Padapatha (Word Analysis)
घृषुः॑ । श्ये॒नाय॑ । कृत्व॑ने । आ॒सु । स्वासु॑ । वंस॑गः । अव॑ । दी॒धे॒त् । अ॒ही॒शुवः॑ ॥घृषुः । श्येनाय । कृत्वने । आसु । स्वासु । वंसगः । अव । दीधेत् । अहीशुवः ॥ghṛṣuḥ | śyenāya | kṛtvane | āsu | svāsu | vaṃsagaḥ | ava | dīdhet | ahīśuvaḥ
Word by Word
घृषुःthe impetuous/ardent one
घृषुः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootघृषु (प्रातिपदिक; ‘घृषु’ = तीव्र/वेगवान्/उग्र)
श्येनायto/for the falcon (hawk)
श्येनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
कृत्वनःthe doer/skillful one
कृत्वनः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootकृत्वन् (प्रातिपदिक; ‘कृत्वन्’ = कृत्य/कर्मशील/कुशल)
आसुin these
आसु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; असु/आसु = ‘these’)
स्वासुin (his/its) own
स्वासु:
अधिकरण
TypePronoun/Adjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वंसगःthe bough-percher / one resting on a branch
वंसगः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवंसग (प्रातिपदिक; वैदिक—‘वंसग’ = वंश/डाल-आश्रित, perch-dweller; lit. ‘sitting on a bough’)
अवdown, away
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
दीधेत्may he place/set
दीधेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु; वैदिक-रूप ‘दीधे’ = धा-धातोः पुनरुक्त/दीर्घाभ्यास-रूप, ‘to place/put/set’)
अहीशुवःserpent-darts / darts against the serpent (ahi)
अहीशुवः:
कर्म
TypeNoun (compound)
Rootअहीशु (प्रातिपदिक; ‘अहि’ = सर्प/अहिः + ‘ईशु’ = बाण/शर; वैदिक समास)