Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.142

Devata: Agni (with invocation for the seating of the Vasus in Agni)

उत्ते शुष्मा जिहतामुत्ते अर्चिरुत्ते अग्ने शशमानस्य वाजाः । उच्छ्वञ्चस्व नि नम वर्धमान आ त्वाद्य विश्वे वसवः सदन्तु ॥

उत्ते॒ शुष्मा॑ जिहता॒मुत्ते॑ अ॒र्चिरुत्ते॑ अग्ने शशमा॒नस्य॒ वाजा॑: । उच्छ्व॑ञ्चस्व॒ नि न॑म॒ वर्ध॑मान॒ आ त्वा॒द्य विश्वे॒ वस॑वः सदन्तु ॥

út te śúṣmā jihatām út te arcír út te agne śaśamāná-sya vā́jāḥ | úc chvañcasva ní namaḥ várdhamāna ā́ tvā́dya víśve vásavaḥ sadantu ||

Rise up—let your powers cast off all that obstructs; rise up—your flame, rise up—O Agni, the plenitudes of force for the one who strives. Stand upright; bow down in growing reverence: today let all the Vasus take their seat in you.

उत् । ते॒ । शुष्माः॑ । जि॒ह॒ता॒म् । उत् । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । श॒श॒मा॒नस्य॑ । वाजाः॑ । उत् । श्व॒ञ्च॒स्व॒ । नि । न॑मः । वर्ध॑मानः । आ । त्वा॒ । अ॒द्य । विश्वे॑ । वस॑वः । स॒द॒न्तु॒ ॥उत् । ते । शुष्माः । जिहताम् । उत् । ते । अग्ने । शशमानस्य । वाजाः । उत् । श्वञ्चस्व । नि । नमः । वर्धमानः । आ । त्वा । अद्य । विश्वे । वसवः । सदन्तु ॥ut | te | śuṣmāḥ | jihatām | ut | te | agne | śaśamānasya | vājāḥ | ut | śvañcasva | ni | namaḥ | vardhamānaḥ | ā | tvā | adya | viśve | vasavaḥ | sadantu

उत्up, forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग) / ud-
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रत्ययिक सर्वनाम-प्रातिपदिक) / tvad
शुष्माःpowers, mights
शुष्माः:
कर्तृ (of the verb जिहताम्)
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक) / śuṣma
जिहताम्let (them) leave/abandon
जिहताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहā (धातु) / hā ‘to leave, abandon’
उत्up, forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग) / ud-
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् / tvad
अर्चिःflame, blaze
अर्चिः:
कर्तृ (elliptic: ‘(let) your flame (rise)’)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक) / arcis
उत्up, forth
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग) / ud-
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् / tvad
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) / agni
शशमानस्यof the striving/zealous (one)
शशमानस्य:
सम्बन्ध (with वाजाः: ‘of the striving one’)
TypeParticiple (Adjective) used substantively
Rootशशमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शम्/शम् ‘to toil/strive, exert oneself’ → शशमान ‘striving, laboring’) / śaśamāna
वाजाःprizes, strengths, winnings
वाजाः:
कर्तृ (elliptic: ‘(let) the prizes/strengths (rise)’)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक) / vāja
उत्up
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग) / ud-
श्वञ्चस्वspring up, rise up
श्वञ्चस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्वञ्च् (धातु) / śvañc ‘to spring up, rise, leap’
निdown, inward
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग) / ni-
नमbend down
नम:
क्रिया
TypeVerb
Rootनम् (धातु) / nam ‘to bend’
वर्धमानO growing/increasing one
वर्धमान:
सम्बोधन
TypeParticiple (Adjective)
Rootवर्ध् (धातु) / vardh ‘to grow, increase’ → वर्धमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय) / vardhamāna
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात) / ā-
त्वाyou
त्वा:
कर्म (of सदन्तु)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्) / tvad
अद्यtoday
अद्य:
अधिकारण (temporal)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय) / adya
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ (with वसवः)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक) / viśva
वसवःthe Vasus
वसवः:
कर्तृ (of सदन्तु)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक) / vasu (name of a class of gods)
सदन्तुlet (them) sit, take their seat
सदन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु) / sad ‘to sit’