Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.142

Devata: Agni

प्रत्यस्य श्रेणयो ददृश्र एकं नियानं बहवो रथासः । बाहू यदग्ने अनुमर्मृजानो न्यङ्ङुत्तानामन्वेषि भूमिम् ॥

प्रत्य॑स्य॒ श्रेण॑यो ददृश्र॒ एकं॑ नि॒यानं॑ ब॒हवो॒ रथा॑सः । बा॒हू यद॑ग्ने अनु॒मर्मृ॑जानो॒ न्य॑ङ्ङुत्ता॒नाम॒न्वेषि॒ भूमि॑म् ॥

práty asya śréṇayo dadṛśré ékaṃ niyā́naṃ bahávo ráthāsaḥ | bāhū́ yád agne anumarmṛjānó nyàṅ ut-tā́nām anvéṣi bhū́mim ||

Facing him, the lines are seen—many chariots moving to one single course. When, O Agni, rubbing and cleansing with thy arms, thou searchest downward along the outstretched earth—thou makest the paths one, bringing scattered motions into a single right-going movement.

प्रति॑ । अ॒स्य॒ । श्रेण॑यः । द॒दृ॒श्रे॒ । एक॑म् । नि॒ऽयान॑म् । ब॒हवः॑ । रथा॑सः । बा॒हू इति॑ । यत् । अ॒ग्ने॒ । अ॒नु॒ऽमर्मृ॑जानः । न्य॑ङ् । उ॒त्ता॒नाम् । अ॒नु॒ऽएषि॑ । भूमि॑म् ॥प्रति । अस्य । श्रेणयः । ददृश्रे । एकम् । नियानम् । बहवः । रथासः । बाहू इति । यत् । अग्ने । अनुमर्मृजानः । न्यङ् । उत्तानाम् । अनुएषि । भूमिम् ॥prati | asya | śreṇayaḥ | dadṛśre | ekam | ni-yānam | bahavaḥ | rathāsaḥ | bāhū iti | yat | agne | anu-marmṛjānaḥ | nyaṅ | attānām | anu-eṣi | bhūmim

प्रत्यस्यof this; in return/towards this
प्रत्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeIndeclinable + Pronoun
Rootप्रति + अस्य (इदम्-प्रातिपदिक सर्वनाम)
श्रेणयःlines, ranks, rows
श्रेणयः:
कर्तृ (subject)
TypeNoun
Rootश्रेणि- (प्रातिपदिक)
ददृश्रेhave appeared/been seen
ददृश्रे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन) [Vedic: perf. middle]
एकम्one
एकम्:
कर्म (object)
TypeAdjective/Numeral
Rootएक- (प्रातिपदिक)
नियानम्a single guiding course/track; one lead
नियानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनियान- (प्रातिपदिक; ‘leading/guide/track’)
बहवःmany
बहवः:
विशेषण (of रथासः)
TypeAdjective
Rootबहु- (प्रातिपदिक)
रथासःchariots
रथासः:
कर्तृ (co-subject with श्रेणयः)
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
बाहूthe two arms
बाहू:
कर्म
TypeNoun
Rootबाहु- (प्रातिपदिक)
यत्which/that
यत्:
कर्म (relative object)
TypePronoun/Relative
Rootयद्- (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अनुमर्मृजानःwiping/cleansing along; stroking after
अनुमर्मृजानः:
कर्तृ (participial, agreeing with implied ‘त्वम्/अग्निः’)
TypeParticiple
Rootअनु + √मृज् (मार्जन ‘to wipe/clean’)
न्यक्downwards
न्यक्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनि + अञ्च् (अव्ययीकृत; ‘downwards’)
उत्तानाम्outstretched, extended (flat)
उत्तानाम्:
विशेषण (of भूमिम्)
TypeAdjective
Rootउत्तान- (प्रातिपदिक)
अन्वेषिyou seek, you search
अन्वेषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु + √इष्/√एष् (Vedic: ‘to seek, search’)
भूमिम्the earth/ground
भूमिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभूमि- (प्रातिपदिक)