HomeRig VedaMandala 10Sukta 14Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 10.14

Rishi: As RV 10.14; specific attribution uncertain without Anukramaṇī citation
Devata: Yama’s messengers (the two hounds) with implicit appeal to Sūrya (vision of the Sun)
Chandas: Triṣṭubh

उरूणसावसुतृपा उदुम्बलौ यमस्य दूतौ चरतो जनाँ अनु । तावस्मभ्यं दृशये सूर्याय पुनर्दातामसुमद्येह भद्रम् ॥

उ॒रू॒ण॒साव॑सु॒तृपा॑ उदुम्ब॒लौ य॒मस्य॑ दू॒तौ च॑रतो॒ जनाँ॒ अनु॑ । ताव॒स्मभ्यं॑ दृ॒शये॒ सूर्या॑य॒ पुन॑र्दाता॒मसु॑म॒द्येह भ॒द्रम् ॥

urūṇasā́v asutṛ́pā udumbaláu yámasya dūtáu carato jánāṃ ánu | tā́v asmábhyaṃ dṛśáye sū́ryāya púnar dātām ásum adyéhá bhadrám ||

Wide-nosed, life-thirsting, Udumbala—Yama’s two messengers—move following after men. May those two grant back to us, for seeing the Sun, the breath of life here today, auspicious and whole.

उ॒रु॒ऽन॒सौ । अ॒सु॒ऽतृपौ॑ । उ॒दु॒म्ब॒लौ । य॒मस्य॑ । दू॒तौ । च॒र॒तः॒ । जना॑न् । अनु॑ । तौ । अ॒स्मभ्य॑म् । दृ॒शये॑ । सूर्या॑य । पुनः॑ । दा॒ता॒म् । असु॑म् । अ॒द्य । इ॒ह । भ॒द्रम् ॥उरुनसौ । असुतृपौ । उदुम्बलौ । यमस्य । दूतौ । चरतः । जनान् । अनु । तौ । अस्मभ्यम् । दृशये । सूर्याय । पुनः । दाताम् । असुम् । अद्य । इह । भद्रम् ॥uru-nasau | asu-tṛpau | udumbalau | yamasya | dūtau | carataḥ | janān | anu | tau | asmabhyam | dṛśaye | sūryāya | punaḥ | dātām | asum | adya | iha | bhadram

उरूणसौthe two broad-nosed (dogs)
उरूणसौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउरूणसा- (प्रातिपदिक; द्विवचन-रूप) < उरूणसा (यम-श्वानौ/देवश्वानौ; परम्परया ‘शारमेयौ’)
वसुतृपाsated with treasures (wealth-satisfying)
वसुतृपा:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootवसु-तृप् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
उदुम्बलौthe two Udumbalas (named pair)
उदुम्बलौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउदुम्बल- (प्रातिपदिक; यमस्य श्वानौ इति नाम/विशेषण) संभवतः उदुम्बर-सम्बद्धः
यमस्यof Yama
यमस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयम- (प्रातिपदिक)
दूतौtwo messengers
दूतौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदूत- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
चरतोthey roam / move about
चरतो:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
जनान्people
जनान्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
अनुafter; along
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
तौthose two
तौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
दृशयेfor seeing; for a sight
दृशये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदृश् (धातु) → दृश् + य (कृदन्त-प्रत्यय) = दृशय- ‘दर्शनीय/दर्शन-हेतु’ (प्रातिपदिक)
सूर्यायto the Sun
सूर्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
दाताम्let them give
दाताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु)
असुम्life-breath; life
असुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअसु- (प्रातिपदिक)
अद्यtoday; now
अद्य:
TypeIndeclinable
Rootअद्य
इहhere
इह:
TypeIndeclinable
Rootइह
भद्रम्good; welfare
भद्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभद्र- (प्रातिपदिक)