Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 10.139

Devata: Gandharva (as proclaimer of amṛta), Indra (as knower and breaker of obstruction), with Ahi as adversarial power
Chandas: Trishtubh (probable)

सस्निमविन्दच्चरणे नदीनामपावृणोद्दुरो अश्मव्रजानाम् । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदिन्द्रो दक्षं परि जानादहीनाम् ॥

सस्नि॑मविन्द॒च्चर॑णे न॒दीना॒मपा॑वृणो॒द्दुरो॒ अश्म॑व्रजानाम् । प्रासां॑ गन्ध॒र्वो अ॒मृता॑नि वोच॒दिन्द्रो॒ दक्षं॒ परि॑ जानाद॒हीना॑म् ॥

sásnim avindac cáraṇe nadī́nām ápāvṛṇod dúro áśmavrajānām | prá āsā́m gandharvó amṛ́tāni vocad índro dákṣaṃ pári jānād áhīnām ||

He found the ‘Sasni’ at the footing of the rivers; he opened the doors of the stone-enclosures. The Gandharva proclaimed forth the immortal things of those streams; and Indra came to know, all around, the skill and power of the Serpents.

सस्नि॑म् । अ॒वि॒न्द॒त् । चर॑णे । न॒दीना॑म् । अप॑ । अ॒वृ॒णो॒त् । दु॒रः॑ । अश्म॑ऽव्रजानाम् । प्र । आ॒सा॒म् । ग॒न्ध॒र्वः । अ॒मृता॑नि । वो॒च॒त् । इन्द्रः॑ । दक्ष॑म् । परि॑ । जा॒ना॒त् । अ॒हीना॑म् ॥सस्निम् । अविन्दत् । चरणे । नदीनाम् । अप । अवृणोत् । दुरः । अश्मव्रजानाम् । प्र । आसाम् । गन्धर्वः । अमृतानि । वोचत् । इन्द्रः । दक्षम् । परि । जानात् । अहीनाम् ॥sasnim | avindat | caraṇe | nadīnām | apa | avṛṇot | duraḥ | aśma-vrajānām | pra | āsām | gandharvaḥ | amṛtāni | vocat | indraḥ | dakṣam | pari | jānāt | ahīnām

सस्निम्the gain/booty (the prize)
सस्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसस्नि- (प्रातिपदिक; ‘सस्नि’ = ‘प्राप्ति/लाभ’ अथवा ‘विजय/लूट’ अर्थे, वैदिक)
अविन्दत्found/obtained
अविन्दत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विन्दति ‘प्राप्नोति/लभते’)
चरणेat the foot/step
चरणे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootचरण-
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootनदी-
अपावृणोत्opened/uncovered
अपावृणोत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअप + √वृ (वृणोति ‘आवृणोति/उद्घाटयति’)
दुरःthe doors
दुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootद्वार्/दुर्- (वैदिक ‘दुरः’ = ‘द्वाराणि’)
अश्मव्रजानाम्of the stone-enclosures (stone pens)
अश्मव्रजानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअश्म-व्रज- (समास; अश्म ‘पत्थर’ + व्रज ‘गोठ/बाड़ा/आवरण’)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
आसाम्of these (f.)
आसाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम; असद्-रूप ‘आसाम्’)
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगन्धर्व-
अमृतानिimmortal things; ambrosial (words/boons)
अमृतानि:
कर्म
TypeNoun
Rootअमृत-
वोचत्spoke/uttered
वोचत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वक्ति ‘वदति’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र-
दक्षम्skill; power; ability
दक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदक्ष-
परिaround; fully
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
जानात्knew/recognized
जानात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√ज्ञा (जानाति ‘जानाति’)
अहीनाम्of the serpents (Ahi-s)
अहीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअहि-