Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.123

Rishi: Same hymn-cycle attribution as RV 10.123.
Devata: Vena with Apsaras/Gandharva mythic complex (celestial erotic-symbolic union as power of manifestation).
Chandas: Triṣṭubh.

अप्सरा जारमुपसिष्मियाणा योषा बिभर्ति परमे व्योमन् । चरत्प्रियस्य योनिषु प्रियः सन्त्सीदत्पक्षे हिरण्यये स वेनः ॥

अ॒प्स॒रा जा॒रमु॑पसिष्मिया॒णा योषा॑ बिभर्ति पर॒मे व्यो॑मन् । चर॑त्प्रि॒यस्य॒ योनि॑षु प्रि॒यः सन्त्सीद॑त्प॒क्षे हि॑र॒ण्यये॒ स वे॒नः ॥

apsarā́ jā́ram upasiṣmiyāṇā́ yóṣā bibharti paramé vyòman | cárat priyásya yóniṣu priyáḥ sán sī́dat pakṣé hiraṇyáye sá vénaḥ ||

The Apsaras, smiling toward her lover, the Woman, bears him in the highest heaven. Moving in the wombs of the beloved, himself beloved, Vena settles upon the golden wing.

अ॒प्स॒राः । जा॒रम् । उ॒प॒ऽसि॒ष्मि॒या॒णा । योषा॑ । बि॒भ॒र्ति॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् । चर॑त् । प्रि॒यस्य॑ । योनि॑षु । प्रि॒यः । सन् । सीद॑त् । प॒क्षे । हि॒र॒ण्यये॑ । सः । वे॒नः ॥अप्सराः । जारम् । उपसिष्मियाणा । योषा । बिभर्ति । परमे । विओमन् । चरत् । प्रियस्य । योनिषु । प्रियः । सन् । सीदत् । पक्षे । हिरण्यये । सः । वेनः ॥apsarāḥ | jāram | upa-siṣmiyāṇā | yoṣā | bibharti | parame | vi-oman | carat | pri yasya | yoniṣu | priyaḥ | san | sīdat | pakṣe | hiraṇyaye | saḥ | venaḥ

अप्सराthe Apsaras (nymph)
अप्सरा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
जारम्a lover, paramour
जारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजार (प्रातिपदिक)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
सिष्मियाणाsmiling, laughing
सिष्मियाणा:
कर्तृ (अप्सराः-विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootस्मि (धातु) / सिष्मि- (कृदन्त-आधार)
योषाthe young woman
योषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
बिभर्तिbears, carries, supports
बिभर्ति:
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
परमेin the highest
परमे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
व्योमन्in the sky, in the firmament
व्योमन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
चरत्moving, roaming
चरत्:
कर्तृ (प्रियः-विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootचर् (धातु)
प्रियस्यof the beloved
प्रियस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
योनिषुin the wombs/abodes
योनिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
प्रियःthe beloved (one)
प्रियः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
सन्being
सन्:
कर्तृ (प्रियः-विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootअस् (धातु)
सीदत्sat down, settled
सीदत्:
TypeVerb (injunctive/imperf.-like Vedic form)
Rootसद् (धातु)
पक्षेon the wing/side
पक्षे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
हिरण्ययेgolden
हिरण्यये:
अधिकरण (पक्षे-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक)
he
:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वेनःVena (a name/title: the desirous/longing one)
वेनः:
कर्तृ (स इति सह समानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)