Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.121

Rishi: Hiraṇyagarbha / Prajāpati (traditional attributions vary; often given to Hiraṇyagarbha)
Devata: Ka / Prajāpati / Hiraṇyagarbha (the One Lord as origin of beings)
Chandas: Tr̥ṣṭubh

हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥

hiraṇyágarbhaḥ sám avartatā́gre bhūtásya jātáḥ pátir éka āsīt | sá dādhāra pṛthivī́ṃ dyā́m utémā́ṃ kásmai devā́ya havíṣā vidhema ||

The Golden Embryo came into movement in the beginning; born as the one Lord of all becoming. He bore the earth and this heaven: to which God shall we offer the oblation of our will?

हि॒र॒ण्य॒ऽग॒र्भः । सम् । अ॒व॒र्त॒त॒ । अग्रे॑ । भू॒तस्य॑ । जा॒तः । पतिः॑ । एकः॑ । आ॒सी॒त् । सः । दा॒धा॒र॒ । पृ॒थि॒वीम् । द्याम् । उ॒त । इ॒माम् । कस्मै॑ । दे॒वाय॑ । ह॒विषा॑ । वि॒धे॒म॒ ॥हिरण्यगर्भः । सम् । अवर्तत । अग्रे । भूतस्य । जातः । पतिः । एकः । आसीत् । सः । दाधार । पृथिवीम् । द्याम् । उत । इमाम् । कस्मै । देवाय । हविषा । विधेम ॥hiraṇya-garbhaḥ | sam | avartata | agre | bhūtasya | jātaḥ | patiḥ | ekaḥ | āsīt | saḥ | dādhāra | pṛthivīm | dyām | uta | imām | kasmai | devāya | haviṣā | vidhema

हिरण्यगर्भःHiraṇyagarbha (the Golden Embryo/Cosmic Germ)
हिरण्यगर्भः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहिरण्यगर्भ (प्रातिपदिक; हिरण्य + गर्भ) अथवा समास-प्रातिपदिक
सम्together, completely (prefix to the verb)
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) अथवा अव्यय
अवर्ततarose, came into being, turned forth
अवर्तत:
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तते/वर्तति)
अग्रेin the beginning, at first
अग्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
भूतस्यof what has become; of the existent world
भूतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भू + क्त)
जातःborn, arisen
जातः:
कर्तृ (विशेषणम्) अथवा कर्तृ-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन् + क्त)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्) अथवा विधेय-नाम
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
एकःone, sole
एकः:
कर्तृ (विशेषणम्) अथवा विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Root√अस्
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दाधारheld, supported
दाधार:
TypeVerb
Root√धृ
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
द्याम्the heaven, the sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
इमाम्this
इमाम्:
कर्म (पृथिवीम् इमाम् = ‘this earth’) अथवा विशेषणम्
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कस्मैto whom?
कस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
देवायto the god
देवाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
विधेमmay we offer, may we perform (worship)
विधेम:
TypeVerb
Root√धा (वि + √धा)