HomeRig VedaMandala 10Sukta 12Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.12

Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

देवो देवान्परिभूॠतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान् ॥

दे॒वो दे॒वान्प॑रि॒भूॠ॒तेन॒ वहा॑ नो ह॒व्यं प्र॑थ॒मश्चि॑कि॒त्वान् । धू॒मके॑तुः स॒मिधा॒ भाऋ॑जीको म॒न्द्रो होता॒ नित्यो॑ वा॒चा यजी॑यान् ॥

devó devā́n paribhū́ ṛténa váhā no havyáṃ prathamáś cikitvā́n | dhūmakétuḥ samidhā́ bhā́ṛjīko mandró hótā nítyo vācā́ yajī́yān ||

The god, surpassing the gods by the Truth, bring our offering—first, and knowing. With smoke for his banner, flaming by the kindling, the rapturous Hotṛ, eternal, more to be worshipped by the word, carries the sacrifice.

दे॒वः । दे॒वान् । प॒रि॒ऽभूः । ऋ॒तेन॑ । वह॑ । नः॒ । ह॒व्यम् । प्र॒थ॒मः । चि॒कि॒त्वान् । धू॒मऽके॑तुः । स॒म्ऽइधा॑ । भाःऽऋ॑जीकः । म॒न्द्रः । होता॑ । नित्यः॑ । वा॒चा । यजी॑यान् ॥देवः । देवान् । परिभूः । ऋतेन । वह । नः । हव्यम् । प्रथमः । चिकित्वान् । धूमकेतुः । सम्इधा । भाःऋजीकः । मन्द्रः । होता । नित्यः । वाचा । यजीयान् ॥devaḥ | devān | pari-bhūḥ | ṛtena | vaha | naḥ | havyam | prathamaḥ | cikitvān | dhūma-ketuḥ | sam-idhā | bhāḥ-ṛjīkaḥ | mandraḥ | hotā | nityaḥ | vācā | yajīyān

देवःthe god (Agni)
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < दिव् (धातु, ‘दीप्तौ/क्रीडायाम्’)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
परिaround; over; surpassingly
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूःhas become; has been (i.e., has surpassed)
भूः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु ‘भवति’)
ऋतेनby/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
वहcarry!
वह:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु ‘वहति’ = वहने)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हव्यम्the oblation (to be offered)
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक) < √हू (आह्वाने) / ‘हविः-योग्य’
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
चिकित्वान्wise; discerning
चिकित्वान्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिकित्वस्/चिकित्वान् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √चित् (चेतने/अवबोधने) लिट्-आधारित ‘knowing’
धूमकेतुःsmoke-bannered (Agni)
धूमकेतुः:
कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
TypeNoun
Rootधूमकेतु (समास-प्रातिपदिक: धूम + केतु)
समिधाwith kindling-stick/fuel
समिधा:
करण
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक)
भाऋजीकःradiant; shining
भाऋजीकः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभाऋजीक (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण, ‘दीप्त/तेजस्वी’)
मन्द्रःgladdening; pleasant-voiced
मन्द्रः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (यज्ञे/होमने)
नित्यःeverlasting; constant
नित्यः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
वाचाwith speech/utterance
वाचा:
करण
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
यजीयान्more worthy of worship; more to be sacrificed-to
यजीयान्:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयजीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)