Mantra 1
Sukta 10.118
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable; compact 3-pāda structure typical of gāyatrī-style address)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने हंसि न्यत्रिणं दीद्यन्मर्त्येष्वा । स्वे क्षये शुचिव्रत ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ हंसि॒ न्य१॒॑त्रिणं॒ दीद्य॒न्मर्त्ये॒ष्वा । स्वे क्षये॑ शुचिव्रत ॥
Transliteration
agné haṃsi ny àtriṇaṃ dī́dyan mártyeṣv ā́ | svè kṣáye śúcivratā ||
Translation
O Agni, blazing among mortals, you strike down the devourer who would steal the offering; in your own home of power you stand, pure in your law of will.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । हंसि॑ । नि । अ॒त्रिण॑म् । दीद्य॑त् । मर्त्ये॑षु । आ । स्वे । क्षये॑ । शु॒चि॒ऽव्र॒त॒ ॥अग्ने । हंसि । नि । अत्रिणम् । दीद्यत् । मर्त्येषु । आ । स्वे । क्षये । शुचिव्रत ॥agne | haṃsi | ni | atriṇam | dīdyat | martyeṣu | ā | sve | kṣaye | śuci-vrata
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि-
हंसिyou strike/kill
हंसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (√हन्)
निdown, away (as preverb)
नि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि
अत्रिणम्the devourer/demon (Atrin)
अत्रिणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअत्रि- (अत्रिन्-)
दीद्यन्blazing, shining
दीद्यन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण अग्नेः)
TypeParticiple
Rootदीद्/दीदी (√दीदी/√दीद् ‘to shine, blaze’)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमर्त्य-
आtowards, hither (as preverb)
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ
स्वेin one’s own
स्वे:
अधिकरण (क्षये सह)
TypeAdjective (pronominal)
Rootस्व-
क्षयेdwelling, abode
क्षये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षय-
शुचिव्रतO you of pure observance (pure-vowed)
शुचिव्रत:
सम्बोधन (विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootशुचि- + व्रत-