Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.117

Devata: Didactic/ethical with invocation of Aryaman as principle
Chandas: Trishtubh (probable; verification required)

मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः सत्यं ब्रवीमि वध इत्स तस्य । नार्यमणं पुष्यति नो सखायं केवलाघो भवति केवलादी ॥

मोघ॒मन्नं॑ विन्दते॒ अप्र॑चेताः स॒त्यं ब्र॑वीमि व॒ध इत्स तस्य॑ । नार्य॒मणं॒ पुष्य॑ति॒ नो सखा॑यं॒ केव॑लाघो भवति केवला॒दी ॥

mógham ánnaṃ vindate ápra-cetāḥ satyáṃ bravīmi vadhá ít sá tásya | nā́ryamáṇaṃ púṣyati nó sákhāyaṃ kévalāgho bhavati kévalādī ||

In vain the unawakened one gains food; I speak a truth—destruction is his portion. He does not foster Aryaman, nor a friend; he becomes sheer sin and a solitary eater.

मोघ॑म् । अन्न॑म् । वि॒न्द॒ते॒ । अप्र॑ऽचेताः । स॒त्यम् । ब्र॒वी॒मि॒ । व॒धः । इत् । सः । तस्य॑ । न । अ॒र्य॒मण॑म् । पुष्य॑ति । नो इति॑ । सखा॑यम् । केव॑लऽअघः । भ॒व॒ति॒ । के॒व॒ल॒ऽआ॒दी ॥मोघम् । अन्नम् । विन्दते । अप्रचेताः । सत्यम् । ब्रवीमि । वधः । इत् । सः । तस्य । न । अर्यमणम् । पुष्यति । नो इति । सखायम् । केवलअघः । भवति । केवलआदी ॥mogham | annam | vindate | apra-cetāḥ | satyam | bravīmi | vadhaḥ | it | saḥ | tasya | na | aryamaṇam | puṣyati | no iti | sakhāyam | kevala-aghaḥ | bhavati | kevala-ādī

मोघम्in vain, fruitlessly
मोघम्:
Adhikaraṇa (भाव/प्रकार-निर्देशः) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootमोघ (प्रातिपदिक) / अव्यय-प्रयोग
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक) < √अद् ‘to eat’ (कृदन्त-निष्पत्ति)
विन्दतेobtains, finds
विन्दते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद्/√विन्द् (विन्दति) ‘to find, obtain’
अप्रचेताःthe unwise one, the undiscerning person
अप्रचेताः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ-प्रचेतस् (प्रातिपदिक) < प्र-√चित् ‘to perceive, be aware’
सत्यम्truth; truly
सत्यम्:
Karma / क्रियाविशेषण
TypeNoun/Adjective (neut.)
Rootसत्य (प्रातिपदिक) < सत् (√अस् ‘to be’)
ब्रवीमिI say
ब्रवीमि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू ‘to say, speak’
वधःslaying, destruction; punishment
वधः:
Kartā (नाम-प्रयोगः ‘वधः…’) / विधेय-भावः
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक) < √वध्/√हन् ‘to strike, kill’
इत्indeed, just
इत्:
(निपातः—बल/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) (एव/खलु-अर्थे)
सःhe
सः:
Kartā (सम्बन्धः ‘सः…’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/अधिकार)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
not
:
(निषेधः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-निपात)
अर्यमणम्Aryaman (the deity of fellowship/guest-friendship)
अर्यमणम्:
Karma
TypeNoun (proper/common)
Rootअर्यमन् (देवता/प्रातिपदिक)
पुष्यतिnourishes; makes prosper
पुष्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पुष् ‘to thrive, prosper; nourish’
नःour
नः:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सखायम्friend
सखायम्:
Karma
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
केवलाघःone who is only evil; wholly sinful
केवलाघः:
Kartā / विधेयः
TypeAdjective (used substantively)
Rootकेवल + अघ (प्रातिपदिक-समासः; अघ ‘sin/evil’)
भवतिbecomes, is
भवति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू ‘to be, become’
केवलादीone who eats alone; solitary eater
केवलादी:
Kartā / विधेयः (समनाधिकरणम् ‘केवलाघः…केवलादी’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकेवल + अदी (प्रातिपदिक; अदी < √अद् ‘to eat’—‘eater’)