Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.117

Devata: Didactic/ethical hymn (no single devatā; addresses the law of giving under divine order)
Chandas: Trishtubh (common for RV 10.117; verification required)

न वा उ देवाः क्षुधमिद्वधं ददुरुताशितमुप गच्छन्ति मृत्यवः । उतो रयिः पृणतो नोप दस्यत्युतापृणन्मर्डितारं न विन्दते ॥

न वा उ॑ दे॒वाः क्षुध॒मिद्व॒धं द॑दुरु॒ताशि॑त॒मुप॑ गच्छन्ति मृ॒त्यव॑: । उ॒तो र॒यिः पृ॑ण॒तो नोप॑ दस्यत्यु॒तापृ॑णन्मर्डि॒तारं॒ न वि॑न्दते ॥

ná vā u devā́ḥ kṣúdhám id vadháṃ dadur utā́śitam úpa gacchanti mṛtyávaḥ | utó ráyiḥ pṛṇató nópa dasyati utā́pṛṇan marḍitā́raṃ ná vindate ||

The gods did not appoint hunger to be a killing; yet deaths come near to the one who is not nourished. But the plenitude (rayi) does not fail the one who fills others; and the one who does not fill finds no healer and no rescuer.

न । वै । ऊँ॒ इति॑ । दे॒वाः । क्षुध॑म् । इत् । व॒धम् । द॒दुः॒ । उ॒त । आशि॑तम् । उप॑ । ग॒च्छ॒न्ति॒ । मृ॒त्यवः॑ । उ॒तो इति॑ । र॒यिः । पृ॒ण॒तः । न । उप॑ । द॒स्य॒ति॒ । उ॒त । अपृ॑णन् । म॒र्डि॒तार॑म् । न । वि॒न्द॒ते॒ ॥न । वै । ऊँ इति । देवाः । क्षुधम् । इत् । वधम् । ददुः । उत । आशितम् । उप । गच्छन्ति । मृत्यवः । उतो इति । रयिः । पृणतः । न । उप । दस्यति । उत । अपृणन् । मर्डितारम् । न । विन्दते ॥na | vai | oṃ iti | devāḥ | kṣudham | it | vadham | daduḥ | uta | āśitam | upa | gacchanti | mṛtyavaḥ | uto iti | rayiḥ | pṛṇataḥ | na | upa | dasyati | uta | apṛṇan | marḍitāram | na | vindate

not
:
TypeIndeclinable
Rootna
वाindeed / or
वा:
TypeIndeclinable
Root
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootu
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव
क्षुधम्hunger
क्षुधम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षुध्
इत्just, indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootit
वधम्slaying, killing
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध
ददुःthey have given / assigned
ददुः:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootut
अशितम्food; what is eaten
अशितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअशित (ppp of √अश् ‘to eat’)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootupa
गच्छन्तिthey go, they approach
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम् (गत्यर्थे)
मृत्यवःdeaths; death-demons
मृत्यवः:
Kartā
TypeNoun
Rootमृत्यु
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootut
रयिःwealth
रयिः:
Kartā
TypeNoun
Rootरयि
पृणतःof the one who gives/fills (the generous man)
पृणतः:
Sampradāna (genitive of beneficiary/possessor) / सम्बन्ध
TypeParticiple
Rootपृ (पूरणे/प्रीणने) → पृणत्
not
:
TypeIndeclinable
Rootna
उपnear, upon
उप:
TypeIndeclinable
Rootupa
दस्यतिfails, is lacking
दस्यति:
TypeVerb
Rootदस्/दस्य (क्षये/हिंसायाम्; Vedic ‘to fail, be wanting’)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootut
अपृणन्they did not fill; they did not give
अपृणन्:
TypeVerb
Rootपृ (पूरणे/प्रीणने)
मर्डितारम्the oppressor, the crusher
मर्डितारम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्डितृ (agent noun from √मृड्/मर्द् ‘to crush, oppress’)
not
:
TypeIndeclinable
Rootna
विन्दतेfinds, obtains
विन्दते:
TypeVerb
Rootविद् (लाभे ‘to find, obtain’)