Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.115

Rishi: Kaṇva (Kāṇva-associated hymn)
Devata: Agni (unaging blaze) with attendant powers (winds/energies)
Chandas: Triṣṭubh (verify)

वि यस्य ते ज्रयसानस्याजर धक्षोर्न वाताः परि सन्त्यच्युताः । आ रण्वासो युयुधयो न सत्वनं त्रितं नशन्त प्र शिषन्त इष्टये ॥

वि यस्य॑ ते ज्रयसा॒नस्या॑जर॒ धक्षो॒र्न वाता॒: परि॒ सन्त्यच्यु॑ताः । आ र॒ण्वासो॒ युयु॑धयो॒ न स॑त्व॒नं त्रि॒तं न॑शन्त॒ प्र शि॒षन्त॑ इ॒ष्टये॑ ॥

ví yásya te jrayasāná syā́jara dhákṣor ná vātā́ḥ pári sánty ácyutāḥ | ā́ raṇvā́so yúyudhayo ná satvánam tritáṃ náśanta prá śíṣanta iṣṭáye ||

Around your unaging blaze, when it is urged to speed, the winds as it were move, unshaken. Joyous energies, like warriors, reach the stronghold; they press forward, they train themselves for the fulfillment of the sought offering.

वि । यस्य॑ । ते॒ । ज्र॒य॒सा॒नस्य॑ । अ॒ज॒र॒ । धक्षोः॑ । न । वाताः॑ । परि॑ । सन्ति॑ । अच्यु॑ताः । आ । र॒ण्वासः॑ । युयु॑धयः । न । स॒त्व॒नम् । त्रि॒तम् । न॒श॒न्त॒ । प्र । शि॒षन्तः॑ । इ॒ष्टये॑ ॥वि । यस्य । ते । ज्रयसानस्य । अजर । धक्षोः । न । वाताः । परि । सन्ति । अच्युताः । आ । रण्वासः । युयुधयः । न । सत्वनम् । त्रितम् । नशन्त । प्र । शिषन्तः । इष्टये ॥vi | yasya | te | jrayasānasya | ajara | dhakṣoḥ | na | vātāḥ | pari | santi | acyutāḥ | ā | raṇvāsaḥ | yuyudhayaḥ | na | satvanam | tritam | naśanta | pra | śiṣantaḥ | iṣṭaye

विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
यस्यof whom/whose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you; for you
ते:
सम्प्रदान (to you) / कर्म (you) संदर्भानुसार
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्रयसाby (your) impetus/force
ज्रयसा:
करण
TypeNoun
Rootज्रयस् (प्रातिपदिक; ‘वेग/प्रेरणा/बल’)
अनस्यof the chariot
अनस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअनस् (प्रातिपदिक; ‘रथ/गाडी’)
अजरunaging, undecaying
अजर:
विशेषण (सम्बोधन/वर्णन)
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक; ‘अजरा’)
धक्षोःof the blaze/fiery power
धक्षोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootधक्षस्/धक्ष (प्रातिपदिक; ‘दाह/तेज/ज्वाला’ अथवा ‘धक्षस्’ ‘बल/तेज’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वाताःwinds
वाताः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
सन्तिare
सन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अच्युताःunfaltering, unmoved
अच्युताः:
विशेषण (वाताः)
TypeAdjective
Rootअच्युत (प्रातिपदिक; a- + च्युत ‘fallen/moved’)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
रण्वासःthe gladdening/ardent ones
रण्वासः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootरण्व (प्रातिपदिक; ‘आनन्दद/रमणीय/उत्साही’)
युयुधयःfighters, warriors
युयुधयः:
कर्तृ (अपि ‘रण्वासः’ के समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootयुयुधि/युध् (प्रातिपदिक; ‘योद्धा’)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सत्वनम्a strong man/hero
सत्वनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसत्वन (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/वीर’ अथवा ‘सत्वन्’ से)
त्रितम्Trita
त्रितम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)
नशन्तthey reach/attain
नशन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु; ‘प्राप्/नाश्’—RV में ‘attain/reach’)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
शिषन्तthey instruct/urge
शिषन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootशास्/शिष् (धातु; ‘शिक्ष्/अनुशास्’—‘instruct/impel’)
इष्टयेfor the sacrifice/desired offering
इष्टये:
सम्प्रदान (for the offering/sacrifice)
TypeNoun
Rootइष्टि (प्रातिपदिक; ‘यज्ञ/पूजा/अभिलाषित’)