Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 10.115

Rishi: Kaṇva (Kāṇva-associated hymn)
Devata: Agni with Soma-imagery (interpenetration of Agni and Soma powers)
Chandas: Triṣṭubh (verify)

तं वो विं न द्रुषदं देवमन्धस इन्दुं प्रोथन्तं प्रवपन्तमर्णवम् । आसा वह्निं न शोचिषा विरप्शिनं महिव्रतं न सरजन्तमध्वनः ॥

तं वो॒ विं न द्रु॒षदं॑ दे॒वमन्ध॑स॒ इन्दुं॒ प्रोथ॑न्तं प्र॒वप॑न्तमर्ण॒वम् । आ॒सा वह्निं॒ न शो॒चिषा॑ विर॒प्शिनं॒ महि॑व्रतं॒ न स॒रज॑न्त॒मध्व॑नः ॥

táṃ vo víṃ ná druṣádaṃ devám ándhasa índuṃ próthantaṃ prá-vapantam arṇavám | āsā́ váhniṃ ná śóciṣā́ vi-rapśínaṃ máhi-vrataṃ ná sarájantaṃ ádhvanaḥ ||

Him we seek for you, the god seated firm, the Soma-essence swelling and surging like an ocean. Like a bearer with flame, of far-reaching power, like one of vast vow pressing on the path, he speeds onward.

तम् । वः॒ । विम् । न । द्रु॒ऽसद॑म् । दे॒वम् । अन्ध॑सः । इन्दु॑म् । प्रोथ॑न्तम् । प्र॒ऽवप॑न्तम् । अ॒र्ण॒वम् । आ॒सा । वह्नि॑म् । न । शो॒चिषा॑ । वि॒ऽर॒प्शिन॑म् । महि॑ऽव्रतम् । न । स॒रज॑न्तम् । अध्व॑नः ॥तम् । वः । विम् । न । द्रुसदम् । देवम् । अन्धसः । इन्दुम् । प्रोथन्तम् । प्रवपन्तम् । अर्णवम् । आसा । वह्निम् । न । शोचिषा । विरप्शिनम् । महिव्रतम् । न । सरजन्तम् । अध्वनः ॥tam | vaḥ | vim | na | dru-sadam | devam | andhasaḥ | indum | prothantam | pra-vapantam | arṇavam | āsā | vahnim | na | śociṣā | vi-rapśinam | mahi-vratam | na | sarajantam | adhvanaḥ

तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विम्apart, asunder / forth (intensifier)
विम्:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) + √इ (इण्) / alternatively enclitic particle; Vedic form
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
द्रुषदम्a stone (pressing-stone)
द्रुषदम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootद्रुषद् (प्रातिपदिक; ‘stone/rock’)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अन्धसःof the Soma-juice / of the draught
अन्धसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
इन्दुम्the drop (Soma)
इन्दुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
प्रोथन्तम्pressing forth / churning
प्रोथन्तम्:
विशेषण (कर्मणि स्थितस्य इन्दोः)
TypeVerb (participle)
Rootप्र + √उथ/√वथ (Vedic; ‘to churn/press/urge on’), present participle
प्रवपन्तम्scattering forth / pouring out
प्रवपन्तम्:
विशेषण
TypeVerb (participle)
Rootप्र + √वप् (वपँ बीजसन्ताने/छेदने; here ‘to strew/throw forth’), present participle
अर्णवम्the flood, the sea (surge)
अर्णवम्:
कर्म (उपमान/पर्याय-रूपेण)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
आसाwith the mouth
आसा:
करण
TypeNoun
Rootआसा (प्रातिपदिक; ‘mouth’)
वह्निम्the bearer / fire-priest (Agni)
वह्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
शोचिषाwith flame / with radiance
शोचिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
विरप्शिनम्swift-moving / vigorous
विरप्शिनम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootवि + रप्शिन् (प्रातिपदिक; ‘swift/active, with strong limbs’ Vedic epithet)
महिव्रतम्of great ordinance / great-vowed
महिव्रतम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहि-व्रत (समास; महि ‘great’ + व्रत ‘vow/ordinance’)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सरजन्तम्letting flow / sending forth
सरजन्तम्:
विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√सृज् (सृजँ विसर्गे) / Vedic sarj-variant, present participle
अध्वनःof the path / of the journey
अध्वनः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)