Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.112

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

यस्ते रथो मनसो जवीयानेन्द्र तेन सोमपेयाय याहि । तूयमा ते हरयः प्र द्रवन्तु येभिर्यासि वृषभिर्मन्दमानः ॥

यस्ते॒ रथो॒ मन॑सो॒ जवी॑या॒नेन्द्र॒ तेन॑ सोम॒पेया॑य याहि । तूय॒मा ते॒ हर॑य॒: प्र द्र॑वन्तु॒ येभि॒र्यासि॒ वृष॑भि॒र्मन्द॑मानः ॥

yás te rátho mánaso javī́yān índra téna somapéyā́ya yāhi | tū́yam ā́ te hárayaḥ prá dravantu yébhir yā́si vṛ́ṣabhir mándamānaḥ ||

That chariot of thine which is swifter than mind—O Indra, come by it to the Soma-drinking. Let thy tawny horses run forth quickly, those strong bulls with which thou goest rejoicing.

यः । ते॒ । रथः॑ । मन॑सः । जवी॑यान् । आ॒ । इ॒न्द्र॒ । तेन॑ । सो॒म॒ऽपेया॑य । या॒हि॒ । तूय॑म् । आ । ते॒ । हर॑यः । प्र । द्र॒व॒न्तु॒ । येभिः॑ । यासि॑ । वृष॑ऽभिः । मन्द॑मानः ॥यः । ते । रथः । मनसः । जवीयान् । आ । इन्द्र । तेन । सोमपेयाय । याहि । तूयम् । आ । ते । हरयः । प्र । द्रवन्तु । येभिः । यासि । वृषभिः । मन्दमानः ॥yaḥ | te | rathaḥ | manasaḥ | javīyān | ā | indra | tena | soma-peyāya | yāhi | tūyam | ā | te | harayaḥ | pra | dravantu | yebhiḥ | yāsi | vṛṣa-bhiḥ | mandamānaḥ

यःwho/which
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (यः—रथः इति)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (स्वामित्वम्)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथःchariot
रथः:
कर्तृ (यः रथः … जवीयान्)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
मनसःof mind
मनसः:
सम्बन्ध (तुलना-निर्देशः)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
जवीयान्swifter
जवीयान्:
विशेषण (रथस्य)
TypeAdjective
Rootजव (प्रातिपदिक); तुलनात्मक-प्रत्ययः -īyas
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेनwith that (with it)
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमपेया॑यto the Soma-drinking (rite/occasion)
सोमपेया॑य:
सम्प्रदान (गमनस्य लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootसोमपेया (प्रातिपदिक; ‘सोम-पेय’ + -a)
याहिcome/go
याहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
तूयमाswift
तूयमा:
विशेषण (हरयः)
TypeAdjective
Rootतूयम (प्रातिपदिक; ‘swift’)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (स्वामित्वम्)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हरयःthe bay horses
हरयः:
कर्तृ (प्र द्रवन्तु)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
प्रforth/forward
प्र:
क्रियाविशेषण (प्रवृत्त्यर्थः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
द्रवन्तुlet (them) run
द्रवन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootद्रु/द्रव् (धातु)
येभिःwith which/with whom
येभिः:
करण (यैः—यासि)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यासिyou go
यासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु)
वृषभिःwith the bulls (strong ones)
वृषभिः:
करण/सहकारि (यैः—वृषभैः)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
मन्दमानःrejoicing/being exhilarated
मन्दमानः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeParticiple
Rootमन्द् (धातु) → मन्दमान (शानच्-प्रत्ययः, आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)