Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.109

Rishi: Unknown/unspecified in input (traditional attribution not supplied)
Devata: Soma (primary), with Varuṇa, Mitra, Agni as supporting powers
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सोमो राजा प्रथमो ब्रह्मजायां पुनः प्रायच्छदहृणीयमानः । अन्वर्तिता वरुणो मित्र आसीदग्निर्होता हस्तगृह्या निनाय ॥

सोमो॒ राजा॑ प्रथ॒मो ब्र॑ह्मजा॒यां पुन॒: प्राय॑च्छ॒दहृ॑णीयमानः । अ॒न्व॒र्ति॒ता वरु॑णो मि॒त्र आ॑सीद॒ग्निर्होता॑ हस्त॒गृह्या नि॑नाय ॥

sómो rājā́ prathamó bráhma-jāyāṃ púnar práyācchad áhṛṇīyamānaḥ | anv-artitā́ váruṇo mítra āsīd agnír hótā hastagṛ́hyā nināya ||

King Soma first restored again the Bride of the Word, refusing to accept the wrong. Varuṇa and Mitra followed as guardians of the right; Agni the Hotṛ, taking her by the hand, led her onward.

सोमः॑ । राजा॑ । प्र॒थ॒मः । ब्र॒ह्म॒ऽजा॒याम् । पुन॒रिति॑ । प्र । अ॒य॒च्छ॒त् । अहृ॑णीयमानः । अ॒नु॒ऽअ॒र्ति॒ता । वरु॑णः । मि॒त्रः । आ॒सी॒त् । अ॒ग्निः । होता॑ । ह॒स्त॒ऽगृह्य॑ । आ । नि॒ना॒य॒ ॥सोमः । राजा । प्रथमः । ब्रह्मजायाम् । पुनरिति । प्र । अयच्छत् । अहृणीयमानः । अनुअर्तिता । वरुणः । मित्रः । आसीत् । अग्निः । होता । हस्तगृह्य । आ । निनाय ॥somaḥ | rājā | prathamaḥ | brahma-jāyām | punariti | pra | ayacchat | ahṛṇīyamānaḥ | anu-artitā | varuṇaḥ | mitraḥ | āsīt | agniḥ | hotā | hasta-gṛhya | ā | nināya

सोमःSoma (the Soma-god / Soma-juice)
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) < √सु (सुते) / सोम- (रस/देवता-नाम)
राजाking
राजा:
कर्तृ (सोमस्य विशेषण-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
ब्रह्मजायाम्the Brahman’s wife (Brahmajāyā)
ब्रह्मजायाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootब्रह्मजाया (प्रातिपदिक; ब्रह्म + जाया)
पुनःagain, back
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
प्रायच्छत्gave back, restored
प्रायच्छत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति) उपसर्गः प्र-
अहृणीयमानःnot to be blamed / not to be accused (being unimpeachable)
अहृणीयमानः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√हृ (हरति) + अ- (निषेध) + कृदन्त-प्रत्ययः -नीय (gerundive) + वर्तमानकाले कर्मणि/भावे शानच् (मान)
अन्वर्तिताthe follower, the one who proceeded after
अन्वर्तिता:
कर्तृ (विशेषण)
TypeNoun
Rootअनु-√वृत् (वर्तते) → अन्वर्तितृ/अन्वर्तिता (प्रातिपदिक; ‘follower/one who proceeds after’)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ (अग्नेः विशेषण-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/invoke’)
हस्तगृह्यtaking (her) by the hand
हस्तगृह्य:
करण/प्रकार (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective (Kṛdanta-like) / Indeclinable in usage
Rootहस्तगृह्य (कृदन्त/विशेषण; हस्त + √ग्रह् ‘to seize’ → ‘to be taken by the hand’)
निनायled (away), conducted
निनाय:
क्रिया
TypeVerb
Root√नी (नयति) उपसर्गः नि-