Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.109

Rishi: Unknown/unspecified in input (traditional Anukramaṇī assigns RV 10.109 to a specific seer; not provided here)
Devata: Āpaḥ (Waters) / Ṛta; with Mātariśvan invoked
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.109)

तेऽवदन्प्रथमा ब्रह्मकिल्बिषेऽकूपारः सलिलो मातरिश्वा । वीळुहरास्तप उग्रो मयोभूरापो देवीः प्रथमजा ऋतेन ॥

ते॑ऽवदन्प्रथ॒मा ब्र॑ह्मकिल्बि॒षेऽकू॑पारः सलि॒लो मा॑त॒रिश्वा॑ । वी॒ळुह॑रा॒स्तप॑ उ॒ग्रो म॑यो॒भूरापो॑ दे॒वीः प्र॑थम॒जा ऋ॒तेन॑ ॥

té ’vadan prathamā́ bráhma-kilbiṣe ’kū́pāraḥ saliló mātáriśvā | vīḷúharās tápa ugró mayobhū́r ā́po devī́ḥ prathamajā́ ṛ́tena ||

They spoke first concerning the fault against the sacred Word: the boundless ocean, the waters, Mātariśvan. The bearers of strength, the fierce tapas, the bringer of bliss—these divine Waters, first-born, move by the Truth.

ते । अ॒व॒द॒न् । प्र॒थ॒माः । ब्र॒ह्म॒ऽकि॒ल्बि॒षे । अकू॑पारः । स॒लि॒लः । मा॒त॒रिश्वा॑ । वी॒ळुऽह॑राः । तपः॑ । उ॒ग्रः । म॒यः॒ऽभूः । आपः॑ । दे॒वीः । प्र॒थ॒म॒ऽजाः । ऋ॒तेन॑ ॥ते । अवदन् । प्रथमाः । ब्रह्मकिल्बिषे । अकूपारः । सलिलः । मातरिश्वा । वीळुहराः । तपः । उग्रः । मयःभूः । आपः । देवीः । प्रथमजाः । ऋतेन ॥te | avadan | prathamāḥ | brahma-kilbiṣe | akūpāraḥ | salilaḥ | mātariśvā | vīḷu-harāḥ | tapaḥ | ugraḥ | mayaḥ-bhūḥ | āpaḥ | devīḥ | prathama-jāḥ | ṛtena

तेthey
ते:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवदन्spoke, said
अवदन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (वदति)
प्रथमाfirst
प्रथमा:
कर्तृ (ते/देवीः सह)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
ब्रह्मकिल्बिषेin/at the sin against the brahman (priestly sanctity)
ब्रह्मकिल्बिषे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootब्रह्मकिल्बिष (समास-प्रातिपदिक; ब्रह्म + किल्बिष)
अकूपारःbottomless, unfathomable
अकूपारः:
कर्तृ (मातरिश्वा)
TypeAdjective
Rootअकूपार (प्रातिपदिक)
सलिलःthe flood, water
सलिलः:
कर्तृ/विधेय (अकूपारः इत्यस्य सहविधेयम्)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan (Vedic divine messenger/wind; associated with bringing fire)
मातरिश्वा:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
वीळुहाराःbearing/bringing the ‘वीळु’ (strong/firm support; lit. ‘carrying the firm [strength]’)
वीळुहाराः:
कर्तृ (देवीः/आपः)
TypeAdjective
Rootवीळुहार (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: वीळु + हार)
तपःheat, austerity, ardor
तपः:
विधेय (देवीः/आपः प्रति)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
उग्रःfierce, mighty
उग्रः:
कर्तृ/विधेय (मयोभूः सह)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
मयोभूःwell-being bringing, beneficent
मयोभूः:
कर्तृ/विधेय
TypeAdjective/Noun
Rootमयोभू (प्रातिपदिक; मयस् + भू)
आपःthe Waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; बहुवचन-रूप)
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
प्रथमजाःfirst-born
प्रथमजाः:
कर्तृ (आपः/देवीः)
TypeAdjective
Rootप्रथमज (प्रातिपदिक; प्रथम + ज)
ऋतेनby/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)