Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / inspired speech in dialogue
Devata: Bṛhaspati (explicit), with Indra in the background
Chandas: Triṣṭubh (probable)

असेन्या वः पणयो वचांस्यनिषव्यास्तन्वः सन्तु पापीः । अधृष्टो व एतवा अस्तु पन्था बृहस्पतिर्व उभया न मृळात् ॥

अ॒से॒न्या व॑: पणयो॒ वचां॑स्यनिष॒व्यास्त॒न्व॑: सन्तु पा॒पीः । अधृ॑ष्टो व॒ एत॒वा अ॑स्तु॒ पन्था॒ बृह॒स्पति॑र्व उभ॒या न मृ॑ळात् ॥

asen्यā́ vaḥ paṇayo vácāṃsy aniṣavyā́s tanváḥ santu pāpī́ḥ | ádhṛṣṭo va etávā astu pánthā bṛ́haspátir va ubhayā́ ná mṛḷāt ||

O Panis, your words are without a true army; let your bodies be incapable and your evil become manifest. Let the path you take be unassailable (for us, not for you): may Bṛhaspati not grant you refuge on either side.

अ॒से॒न्याः । वः॒ । प॒ण॒यः॒ । वचाँ॑म्सि । अ॒नि॒ष॒व्याः । त॒न्वः॑ । स॒न्तु॒ । पा॒पीः । अधृ॑ष्टः । वः॒ । एत॒वै । अ॒स्तु॒ । पन्थाः॑ । बृह॒स्पतिः॑ । वः॒ । उ॒भ॒या । न । मृ॒ळा॒त् ॥असेन्याः । वः । पणयः । वचाँम्सि । अनिषव्याः । तन्वः । सन्तु । पापीः । अधृष्टः । वः । एतवै । अस्तु । पन्थाः । बृहस्पतिः । वः । उभया । न । मृळात् ॥asenyāḥ | vaḥ | paṇayaḥ | vacāṃmsi | aniṣavyāḥ | tanvaḥ | santu | pāpīḥ | adhṛṣṭaḥ | vaḥ | etavai | astu | panthāḥ | bṛhaspatiḥ | vaḥ | ubhayā | na | mṛḷāt

असेन्याःnot to be won/overpowered (unassailable)
असेन्याः:
विशेषण (कर्तृ/विधेय-सम्बन्धः) — ‘तन्वः’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootअ-सेन्य (प्रातिपदिक; न-सेन्य)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (genitive) — ‘पणयः/तन्वः/पन्थाः/वचांसि’ इत्यादिषु
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पणयःthe Paṇis (niggardly demons/hoarders)
पणयः:
कर्तृ (अस्तु/सन्तु इत्यस्य) — संबोधनार्थेऽपि
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
वचांसिwords, speeches
वचांसि:
विधेय/कर्म (सन्तु इत्यस्य) — ‘वचांसि … सन्तु’
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
अनिषव्याःnot to be approached/attacked; unassailable
अनिषव्याः:
विशेषण — ‘तन्वः’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootअ-निषव्य (प्रातिपदिक; न-निषव्य)
तन्वःbodies, persons
तन्वः:
कर्तृ (सन्तु) / विधेय-आश्रय
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
सन्तुlet (them) be
सन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पापीःevil, sinful
पापीः:
विधेय-विशेषण — ‘तन्वः … पापीः (सन्तु)’
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक)
अधृष्टःunassailed, unharmed
अधृष्टः:
विधेय-विशेषण — ‘पन्थाः’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootअ-धृष्ट (प्रातिपदिक; न-धृष्ट)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध (genitive) — ‘पन्थाः’ इत्यस्य
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एतवाfor going, as a way of passage
एतवा:
क्रियाविशेषण (पन्थाः/अस्तु इत्यस्य) — गत्यर्थे
TypeIndeclinable
Rootएतवा (अव्यय; प्राचीन-प्रयोगः)
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
कर्तृ/विधेय-आश्रय (अस्तु)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ (मृळात्)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
वःyou (pl.)
वः:
कर्म (मृळात्) — ‘you’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
उभयाin both ways, on both sides
उभया:
क्रियाविशेषण — ‘मृळात्’ (in both ways / on both sides)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootउभय (प्रातिपदिक)
not
:
निषेधक
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मृळात्let (him) be gracious / show mercy
मृळात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootमृळ् (धातु; मृड्/मृळ् ‘to be gracious, to show mercy’)