Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / Panis (speech likely Panis pointing to the hoard)
Devata: Indra/Bṛhaspati complex (implicit); treasure imagery
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अयं निधिः सरमे अद्रिबुध्नो गोभिरश्वेभिर्वसुभिर्न्यृष्टः । रक्षन्ति तं पणयो ये सुगोपा रेकु पदमलकमा जगन्थ ॥

अ॒यं नि॒धिः स॑रमे॒ अद्रि॑बुध्नो॒ गोभि॒रश्वे॑भि॒र्वसु॑भि॒र्न्यृ॑ष्टः । रक्ष॑न्ति॒ तं प॒णयो॒ ये सु॑गो॒पा रेकु॑ प॒दमल॑क॒मा ज॑गन्थ ॥

ayáṃ nidhíḥ sarame ádribudhno góbhiḥ áśvebhir vásubhir ny-ṛ́ṣṭaḥ | rákṣanti táṃ paṇáyo yé su-gopā́ réku pádám álakam ā́ jagantha ||

Here is the hidden treasure, O Saramā, set down in the rock-depth, packed with Rays, with energies, with riches. The Panis guard it, good herdsmen of their darkness. Yet you have come to the track, to the mark, to the very dwelling.

अ॒यम् । नि॒ऽधिः । स॒र॒मे॒ । अद्रि॑ऽबुध्नः । गोभिः॑ । अश्वे॑भिः । वसु॑ऽभिः । निऽऋ॑ष्टः । रक्ष॑न्ति । तम् । प॒णयः॑ । ये । सु॒ऽगो॒पाः । रेकु॑ । प॒दम् । अल॑कम् । आ । ज॒ग॒न्थ॒ ॥अयम् । निधिः । सरमे । अद्रिबुध्नः । गोभिः । अश्वेभिः । वसुभिः । निऋष्टः । रक्षन्ति । तम् । पणयः । ये । सुगोपाः । रेकु । पदम् । अलकम् । आ । जगन्थ ॥ayam | ni-dhiḥ | sarame | adri-budhnaḥ | gobhiḥ | aśvebhiḥ | vasu-bhiḥ | ni-ṛṣṭaḥ | rakṣanti | tam | paṇayaḥ | ye | su-gopāḥ | reku | padam | alakam | ā | jagantha

अयम्this (one/this treasure)
अयम्:
Kartā (निर्देशः/विषयः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निधिःtreasure, deposit
निधिः:
Kartā (वाक्य-विषयः)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक; नि-√धा ‘to place, deposit’)
सरमेO Saramā
सरमे:
(सम्बोधन; कारकातीतः)
TypeNoun (vocative)
Rootसरमा (प्रातिपदिक)
अद्रिबुध्नःrock-based; having a rocky foundation
अद्रिबुध्नः:
Kartā (निधेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअद्रि-बुध्न (समास; अद्रि ‘rock’ + बुध्न ‘base’)
गोभिःwith cows
गोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वेभिःwith horses
अश्वेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
वसुभिःwith riches/valuables
वसुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
न्यृष्टःdeposited/placed (there), stored
न्यृष्टः:
Kartā (निधेः अवस्थावाचकः)
TypeParticiple (past passive)
Rootनि-√ऋष्/√अर्ष् (Vedic) ‘to set in motion/drive; to bestow’ → क्त (past participle)
रक्षन्तिthey guard
रक्षन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (पालने)
तम्that (treasure)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पणयःthe Paṇis (demonic hoarders)
पणयः:
Kartā
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā (पणयः इति विशेषण-सम्बन्धः)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुगोपाःwell-guarding, good guardians
सुगोपाः:
Kartā (ये/पणयः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootसु-गोप (समास; सु ‘well’ + गोप ‘guardian’)
रेकुindeed/straightaway (emphatic particle)
रेकु:
(क्रियाविशेषण/निपातः)
TypeIndeclinable
Rootरेकु (अव्यय/निपात; RV-प्रयोगः)
पदम्track, footprint, path
पदम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अलकम्Alaka (place-name)
अलकम्:
Adhikaraṇa/गन्तव्य (गमनस्य लक्ष्य-देशः)
TypeProper noun
Rootअलक (प्रातिपदिक; स्थाननाम)
towards, up to
:
(क्रियायोगे दिशासूचकः)
TypePreverb/Indeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
जगन्थyou have gone/you came
जगन्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थे) with reduplication → जगा-; perfect