Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / dialogic voices (Panis speaking here)
Devata: Indra (implied antagonist of Panis); Saramā as divine messenger
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इमा गावः सरमे या ऐच्छः परि दिवो अन्तान्त्सुभगे पतन्ती । कस्त एना अव सृजादयुध्व्युतास्माकमायुधा सन्ति तिग्मा ॥

इ॒मा गाव॑: सरमे॒ या ऐच्छ॒: परि॑ दि॒वो अन्ता॑न्त्सुभगे॒ पत॑न्ती । कस्त॑ एना॒ अव॑ सृजा॒दयु॑ध्व्यु॒तास्माक॒मायु॑धा सन्ति ति॒ग्मा ॥

imā́ gā́vaḥ sarame yā́ aícchaḥ pári divó ántānt subhage pátantī | kás ta enā́ áva sṛjā́d áyudhvī utā́smā́kam ā́yudhā santi tig्मā́ ||

These are the Rays (the ‘cows’), O Saramā, that you sought, flying, O fortunate one, to the farthest limits of heaven. Who will now release them to you, you who bear no weapon—while our weapons are keen?

इ॒माः । गावः॑ । स॒र॒मे॒ । याः । ऐच्छः॑ । परि॑ । दि॒वः । अन्ता॑न् । सु॒ऽभ॒गे॒ । पत॑न्ती । कः । ते॒ । ए॒नाः॒ । अव॑ । सृ॒जा॒त् । अयु॑ध्वी । उ॒त । अ॒स्माक॑म् । आयु॑धा । स॒न्ति॒ । ति॒ग्मा ॥इमाः । गावः । सरमे । याः । ऐच्छः । परि । दिवः । अन्तान् । सुभगे । पतन्ती । कः । ते । एनाः । अव । सृजात् । अयुध्वी । उत । अस्माकम् । आयुधा । सन्ति । तिग्मा ॥imāḥ | gāvaḥ | sarame | yāḥ | aicchaḥ | pari | divaḥ | antān | su-bhage | patantī | kaḥ | te | enāḥ | ava | sṛjāt | ayudhvī | uta | asmākam | āyudhā | santi | tigmā

इमाःthese
इमाः:
विशेषण (कर्तृपदस्य) / निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सरमेO Saramā
सरमे:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootसरमा (प्रातिपदिक; संबोधन)
याःwhich
याः:
कर्तृ (सापेक्ष-वाक्ये) / सम्बन्ध
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऐच्छःyou sought / desired
ऐच्छः:
क्रिया
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु; desiderative/secondary stem ‘इच्छ-’)
परिaround, about
परि:
उपपद (परिसर/पर्यन्त-भाव) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive) / अधिकरण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अन्तान्ends, boundaries
अन्तान्:
कर्म (परि- इत्यस्य सह) / गत्यर्थ-पर्यन्त
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
सुभगेO fortunate one
सुभगे:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootसु-भग (प्रातिपदिक)
पतन्तीflying
पतन्ती:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (present active)
Rootपत् (धातु) → शतृ/शानच् वर्तमान कृदन्त ‘पतन्ती’
कःwho?
कः:
कर्तृ (प्रश्न) / विषय
TypePronoun
Rootक (प्रश्न-सर्वनाम)
तेto you / for you
ते:
सम्प्रदान (to you) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनाःthese (fem.), them
एनाः:
कर्म
TypePronoun
Rootएना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘these/this kind’)
अवdown, away
अव:
उपसर्ग (अव- = down/away) क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
सृजrelease, let go
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
अदयुध्विdo not fight / be unarmed (i.e., refrain from battle)
अदयुध्वि:
क्रिया (निषेधार्थ-आदेश) संबोधित-बहुवचन
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) + नञ्-समास/अ- (निषेध) → ‘अ-युध्’ + लोट् बहुवचन
उतand also
उत:
समुच्चय/अधिकरण-निपात
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुधाweapons
आयुधा:
कर्तृ (सन्ति इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
सन्तिare
सन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तिग्माःsharp, keen
तिग्माः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)