Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 10.108

Devata: Indra (as sender) and Saramā (speaker); antagonists: Paṇis
Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixture (verification recommended)

इन्द्रस्य दूतीरिषिता चरामि मह इच्छन्ती पणयो निधीन्वः । अतिष्कदो भियसा तन्न आवत्तथा रसाया अतरं पयांसि ॥

इन्द्र॑स्य दू॒तीरि॑षि॒ता च॑रामि म॒ह इ॒च्छन्ती॑ पणयो नि॒धीन्व॑: । अ॒ति॒ष्कदो॑ भि॒यसा॒ तन्न॑ आव॒त्तथा॑ र॒साया॑ अतरं॒ पयां॑सि ॥

índrasya dūtī́r iṣitā́ carāmi mahá icchántī paṇáyo nidhī́n vaḥ | atiṣkádó bhiyásā tán na ā́vat táthā rasā́yā ataraṃ páyāṃsi ||

I move as Indra’s messenger, driven by his command, seeking the great treasure that you Paṇis have hidden. A leap beyond, through fear, carried me to it; thus I crossed the waters of Rasā.

इन्द्र॑स्य । दू॒तीः । इ॒षि॒ता । च॒रा॒मि॒ । म॒हः । इ॒च्छन्ती॑ । प॒ण॒यः॒ । नि॒ऽधीन् । वः॒ । अ॒ति॒ऽस्कदः॑ । भि॒यसा॑ । तम् । नः॒ । आ॒व॒त् । तथा॑ । र॒सायाः॑ । अ॒त॒र॒म् । पयां॑सि ॥इन्द्रस्य । दूतीः । इषिता । चरामि । महः । इच्छन्ती । पणयः । निधीन् । वः । अतिस्कदः । भियसा । तम् । नः । आवत् । तथा । रसायाः । अतरम् । पयांसि ॥indrasya | dūtīḥ | iṣitā | carāmi | mahaḥ | icchantī | paṇayaḥ | ni-dhīn | vaḥ | ati-skadaḥ | bhiyasā | tam | naḥ | āvat | tathā | rasāyāḥ | ataram | payāṃsi

इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Indra’
TypeNoun
Rootइन्द्र
दूतीः(as) messenger
दूतीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदूती
इषिताsent, commissioned
इषिता:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (past passive participle)
Rootइष् (प्रेरणे) → इषित (PPP) / इषित-
चरामिI go / I move
चरामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (गत्यर्थे/आचरणे)
मःme
मः:
कर्म (अत्र ‘इच्छन्ती’ इत्यस्य कर्मरूपेण)
TypePronoun
Rootअहम् (अस्मद्-प्रातिपदिक)
इच्छन्तीdesiring
इच्छन्ती:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (present active)
Rootइष् (इच्छायाम्) / इष्-धातोः desiderative?; प्रचलित धातु: इष्/इच्छ्
पणयःthe Paṇis (niggardly demons/hoarders)
पणयः:
कर्तृ (इच्छन्ति—अध्याहृतम्)
TypeNoun
Rootपणि
निधीन्treasures, hoards
निधीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिधि
वःyour
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अतिष्कदःhe/it leapt over, sprang across
अतिष्कदः:
क्रिया
TypeVerb (finite; Vedic aorist/preterite form used narratively)
Rootअति-√स्कन्द् (गत्यर्थे) → स्कद्/स्कन्द्; वैदिक रूप ‘अतिष्कद’
भियसाwith fear / out of fear
भियसा:
करण
TypeNoun
Rootभियस् (भय) / भी (भये) → भियस्
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
नःfor us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
आवत्helped, favored
आवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (रक्षणे/अवने) उपसर्गः आ-
तथाthus, in that way
तथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा
रसायाḥof/from the Rasa (river)
रसायाḥ:
अपादान/सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of/from Rasa (river)’
TypeNoun
Rootरसा
अतरम्I crossed
अतरम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (तरणे)
पयांसिwaters, streams
पयांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस्