Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.107

Devata: Dakṣiṇā (personified sacred giving) / Pūrtí (completed offering) theme

आविरभून्महि माघोनमेषां विश्वं जीवं तमसो निरमोचि । महि ज्योतिः पितृभिर्दत्तमागादुरुः पन्था दक्षिणाया अदर्शि ॥

आ॒विर॑भू॒न्महि॒ माघो॑नमेषां॒ विश्वं॑ जी॒वं तम॑सो॒ निर॑मोचि । महि॒ ज्योति॑: पि॒तृभि॑र्द॒त्तमागा॑दु॒रुः पन्था॒ दक्षि॑णाया अदर्शि ॥

āvír abhūn máhi mā́ghonam eṣāṃ víśvaṃ jīváṃ támason nír amoci | máhi jyótiḥ pitṛ́bhir dátam āgād urúḥ pánthā dakṣiṇā́yā adarśi ||

A great and manifest power has arisen for these givers: all that lives is released from darkness. A vast light, given by the Fathers, has come; a wide path of Dakṣiṇā (the right offering, the right giving) has been revealed.

आ॒विः । अ॒भू॒त् । महि॑ । माघो॑नम् । ए॒षा॒म् । विश्व॑म् । जी॒वम् । तम॑सः । निः । अ॒मो॒चि॒ । महि॑ । ज्योतिः॑ । पि॒तृऽभिः॑ । द॒त्तम् । आ । अ॒गा॒त् । उ॒रुः । पन्थाः॑ । दक्षि॑णायाः । अ॒द॒र्शि॒ ॥आविः । अभूत् । महि । माघोनम् । एषाम् । विश्वम् । जीवम् । तमसः । निः । अमोचि । महि । ज्योतिः । पितृभिः । दत्तम् । आ । अगात् । उरुः । पन्थाः । दक्षिणायाः । अदर्शि ॥āviḥ | abhūt | mahi | māghonam | eṣām | viśvam | jīvam | tamasaḥ | niḥ | amoci | mahi | jyotiḥ | pitṛ-bhiḥ | dattam | ā | agāt | uruḥ | panthāḥ | dakṣiṇāyāḥ | adarśi

आविःopenly, manifest
आविः:
Adhikaraṇa (भावे/रीत्या: ‘प्रकटम्’)
TypeIndeclinable
Rootआविस् (प्रातिपदिक) < PIE *h₂ewi-? (प्रकाश/प्रकट) (निघण्टु: प्रादुर्भाव)
अभूत्became, came to be
अभूत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (भवति)
महिgreatly, mightily
महि:
Adhikaraṇa (प्रकारे: ‘महद्/अत्यन्तम्’)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/विशेषण-प्रयोग; महत्-सम्बद्ध)
माघोनम्the bountiful one (patron), the generous
माघोनम्:
Karma (अभूत्—किम्? माघोनम्)
TypeNoun/Adjective
Rootमाघवन्/माघोन (प्रातिपदिक; ‘दानशील/समृद्ध’)
एषाम्of these
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध: ‘of these’)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वम्all, the whole
विश्वम्:
Karma (अमोचि—किम्? विश्वं जीवम्)
TypeAdjective/Noun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जीवम्living, life
जीवम्:
Karma (विश्वम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootजीव (प्रातिपदिक; ‘जीवित/जीवन्’)
तमसःfrom darkness
तमसः:
Apādāna (निर्-अमोचि—कस्मात्? तमसः)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
निःout, forth, away
निः:
(क्रियाविशेषण; अमोचि इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
अमोचिwas released, was freed
अमोचि:
(क्रिया; ‘was released’)
TypeVerb
Root√मुच् (मुच्यते)
महिgreat, greatly
महि:
Adhikaraṇa (प्रकारे)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/विशेषण-प्रयोग)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Kartā (आगात्—कः? ज्योतिः)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
पितृभिःby the Fathers (ancestors)
पितृभिः:
Karaṇa/Agent-instrument (दत्तम्—केन/कैः? पितृभिः)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
दत्तम्given, bestowed
दत्तम्:
(विशेषण; ‘given’)
TypeParticiple
Root√दा (ददाति) → दत्त (कृदन्त)
आगात्came, arrived
आगात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति) + आ-
उरुःwide, broad
उरुः:
Kartā/Predicate (अदर्शि—कः? उरुः पन्थाः)
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
Kartā (अदर्शि—कः? पन्थाः)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
दक्षिणायाःof the dakṣiṇā (sacrificial gift/fee)
दक्षिणायाः:
Sambandha (सम्बन्ध: ‘of the dakṣiṇā/gift’)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
अदर्शिwas seen, appeared
अदर्शि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (पश्यति) + अ- (लुङ्)