Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 10.106

Devata: Aśvinau

घर्मेव मधु जठरे सनेरू भगेविता तुर्फरी फारिवारम् । पतरेव चचरा चन्द्रनिर्णिङ्मनऋङ्गा मनन्या न जग्मी ॥

घ॒र्मेव॒ मधु॑ ज॒ठरे॑ स॒नेरू॒ भगे॑विता तु॒र्फरी॒ फारि॒वार॑म् । प॒त॒रेव॑ चच॒रा च॒न्द्रनि॑र्णि॒ङ्मन॑ऋङ्गा मन॒न्या॒३॒॑ न जग्मी॑ ॥

gharmēva madhu jaṭharē sanerū bhagévitā turpharī phārivāram | patarēva cacarā candra-nirniṅ manaḥ-ṛṅgā mananyā́ na jagmī ||

As warm radiance, as honey in the belly of life, you establish delight and increase. As bringers of bhaga you make the swift movement ready. Like a bird you move and range, bright in form; you uplift the mind’s horned power (its pointed force of perception), so it does not fall away from its journey.

घ॒र्माऽइ॑व । मधु॑ । ज॒ठरे॑ । स॒नेरू॒ इति॑ । भगे॑ऽअविता । तु॒र्फरी॒ इति॑ । फारि॑वा । अर॑म् । प॒त॒राऽइ॑व । च॒च॒रा । च॒न्द्रऽनि॑र्निक् । मनः॑ऽऋङ्गा । म॒न॒न्या॑ । न । जग्मी॒ इति॑ ॥घर्माइव । मधु । जठरे । सनेरू इति । भगेअविता । तुर्फरी इति । फारिवा । अरम् । पतराइव । चचरा । चन्द्रनिर्निक् । मनःऋङ्गा । मनन्या । न । जग्मी इति ॥gharmāiva | madhu | jaṭhare | sanerūiti | bhage--avitā | turpharī iti | phārivā | aram | patarāiva | cacarā | candra-nirnik | manaḥ-ṛṅgā | mananyā | na | jagmī iti

घर्मःhot drink; heated oblation (gharma)
घर्मः:
Kartā (उपमान-आधारः) / विशेष्य
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक) < √घृ (तप्/दीप्तौ) (निरुक्त-सम्बन्ध)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
मधुhoney; sweet drink
मधु:
Karma (उपमेय/विशेषणार्थ) / विशेष्य
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
जठरेin the belly, in the stomach
जठरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
सनेःof the gainer/winner
सनेः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसनि (प्रातिपदिक) / √सन् (प्राप्तौ/लाभे) (सम्बद्ध)
indeed; surely
:
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात)
भगेin/like Bhaga (the god of fortune)
भगे:
Adhikaraṇa (उपमान-आधारः) / सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
इताgone; come; having moved
इता:
Kartā/विशेषण (गत/आगत)
TypeParticiple (Adjective)
Root√इ (गत्यर्थ) + क्त (कृदन्त)
तुर्फरीTurfari (a name/epithet); swift/impetuous one
तुर्फरी:
Kartā/विशेष्य
TypeNoun/Adjective
Rootतुर्फरि (प्रातिपदिक; वैदिक-विशेषनाम/विशेषण)
फारिवारम्a broad/abundant gift; wide bounty
फारिवारम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootफारिवार (प्रातिपदिक; वैदिक-विशेषण)
पतरःa winged one; bird; flyer
पतरः:
Kartā (उपमान-आधारः) / विशेष्य
TypeNoun/Adjective
Rootपतर (प्रातिपदिक; ‘पत्’/‘पत’ से सम्बन्धित, वैदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
चचारhas moved; has wandered
चचार:
Kriyā
TypeVerb
Root√चर् (गत्यर्थ)
चन्द्रनिर्णिक्bright-clad; having shining covering
चन्द्रनिर्णिक्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचन्द्र + निर्णिज्/निर्णिक् (प्रातिपदिक; ‘bright-shining/with bright garment’)
मनःmind
मनः:
Karma/अधिकारण (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
ऋङ्गाhorned; with a peak/horn
ऋङ्गा:
विशेषण/विशेष्य
TypeNoun/Adjective
Rootऋङ्ग (प्रातिपदिक; वैदिक ‘horn/peak’)
मनन्याthoughtful; intent in mind
मनन्या:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमनन्य (प्रातिपदिक; √मन् ‘to think’ से)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जग्मिhas gone; has come
जग्मि:
Kriyā
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थ)