Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.103

Devata: Brihaspati
Chandas: Trishtubh (probable)

बृहस्पते परि दीया रथेन रक्षोहामित्राँ अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त्सेनाः प्रमृणो युधा जयन्नस्माकमेध्यविता रथानाम् ॥

बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ रथे॑न रक्षो॒हामित्राँ॑ अप॒बाध॑मानः । प्र॒भ॒ञ्जन्त्सेना॑: प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑मेध्यवि॒ता रथा॑नाम् ॥

bṛ́haspate pári dīyā́ ráthena rakṣohā́mitrā́n apabā́dhamānaḥ | prabhañján sénāḥ pramṛṇó yudhā́ jáyan asmā́kam edhy avitā́ ráthānām ||

O Brihaspati, circle on with your chariot, slayer of the devouring darkness, thrusting away the hostile powers; shattering the hosts, crushing them in the battle, victorious—be for us the increaser, the protector of our movements (our chariots of progress).

बृह॑स्पते । परि॑ । दी॒य॒ । रथे॑न । र॒क्षः॒ऽहा । अ॒मित्रा॑न् । अ॒प॒ऽबाध॑मानः । प्र॒ऽभ॒ञ्जन् । सेनाः॑ । प्र॒ऽमृ॒णः । यु॒धा । जय॑न् । अ॒स्माक॑म् । ए॒धि॒ । अ॒वि॒ता । रथा॑नाम् ॥बृहस्पते । परि । दीय । रथेन । रक्षःहा । अमित्रान् । अपबाधमानः । प्रभञ्जन् । सेनाः । प्रमृणः । युधा । जयन् । अस्माकम् । एधि । अविता । रथानाम् ॥bṛhaspate | pari | dīya | rathena | rakṣaḥ-hā | amitrān | apa-bādhamānaḥ | pra-bhañjan | senāḥ | pra-mṛṇaḥ | yudhā | jayan | asmākam | edhi | avitā | rathānām

बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
परिaround; forth (as preverb)
परि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
दीयाःbe given/come forth; bestow yourself (move forth)
दीयाः:
कर्तृ (आह्वानितः—त्वम्)
TypeVerb
Rootदा (धातु) < दीयते (यक्-प्रयोग)
रथेनwith (your) chariot
रथेन:
करण
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)
रक्षोहाslayer of the demons (rakṣas)
रक्षोहा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootरक्षस्- + हन् (कृदन्त, बहुव्रीहि/उपपद-तत्पुरुष)
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र- (प्रातिपदिक)
अपबाधमानःdriving away; repelling
अपबाधमानः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootअप-√बाध् (धातु) + शानच् (वर्तमान कृदन्त)
प्रभञ्जन्shattering; smashing
प्रभञ्जन्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootप्र-√भञ्ज् (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
सेनाःarmies
सेनाः:
कर्म
TypeNoun
Rootसेना- (प्रातिपदिक)
प्रमृणःcrush; destroy
प्रमृणः:
कर्तृ (आह्वानितः—त्वम्)
TypeVerb
Rootप्र-√मृण्/मृड् (धातु ‘to crush, destroy’)
युधाby battle; in combat
युधा:
करण
TypeIndeclinable
Rootयुध्/युधा (अव्ययीभाव/इन्स्ट्रुमेण्टल-अव्यय)
जयन्conquering; winning
जयन्:
कर्तृ
TypeVerb
Root√जि (धातु) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
एध्यविताhelper who makes (us) thrive; prospering protector
एध्यविता:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootएधि- (इध् ‘to prosper, kindle’ से) + अविता- (√अव् ‘to help/protect’ क्तिन्/तृन्-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
रथानाम्of chariots
रथानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरथ- (प्रातिपदिक)