Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.102

Rishi: Mudgala
Devata: Indra (implicit overseer of victory and right yoking)
Chandas: Trishtubh

इमं तं पश्य वृषभस्य युञ्जं काष्ठाया मध्ये द्रुघणं शयानम् । येन जिगाय शतवत्सहस्रं गवां मुद्गलः पृतनाज्येषु ॥

इ॒मं तं प॑श्य वृष॒भस्य॒ युञ्जं॒ काष्ठा॑या॒ मध्ये॑ द्रुघ॒णं शया॑नम् । येन॑ जि॒गाय॑ श॒तव॑त्स॒हस्रं॒ गवां॒ मुद्ग॑लः पृत॒नाज्ये॑षु ॥

imáṃ táṃ paśya vṛṣabhásya yúñjaṃ kā́ṣṭhāyā mádhye dru-ghaṇáṃ śáyānam | yéna jigā́ya śatávatsahásraṃ gávāṃ múdgalaḥ pṛtanā́jyeṣu ||

Look upon this yoker of the bull, lying like a wooden club in the midst of the timber—by whom Mudgala won the cows in hundreds and thousands in the battle-press.

इ॒मम् । तम् । प॒श्य॒ । वृ॒ष॒भस्य॑ । युञ्ज॑म् । काष्ठा॑याः । मध्ये॑ । द्र॒ुऽघ॒णम् । शया॑नम् । येन॑ । जि॒गाय॑ । स॒तऽव॑त् । स॒हस्र॑म् । गवा॑म् । मुद्ग॑लः । पृ॒त॒नाज्ये॑षु ॥इमम् । तम् । पश्य । वृषभस्य । युञ्जम् । काष्ठायाः । मध्ये । द्रुघणम् । शयानम् । येन । जिगाय । सतवत् । सहस्रम् । गवाम् । मुद्गलः । पृतनाज्येषु ॥imam | tam | paśya | vṛṣabhasya | yuñjam | kāṣṭhāyāḥ | madhye | dru-ghaṇam | śayānam | yena | jigāya | sata-vat | sahasram | gavām | mudgalaḥ | pṛtanājyeṣu

इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तम्that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पश्यsee! behold!
पश्य:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (दृश्)
वृषभस्यof the bull
वृषभस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
युञ्जम्yoking; harnessing
युञ्जम्:
कर्म (पश्य-क्रियायाः)
TypeParticiple
Root√युज्
काष्ठायाःof the wooden (post/beam)
काष्ठायाः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun (locative used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
द्रुघणम्the wooden club/hammer (drughana)
द्रुघणम्:
कर्म (पश्य-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootद्रुघण (प्रातिपदिक)
शयानम्lying
शयानम्:
कर्म (पश्य-क्रियायाः)
TypeParticiple
Root√शी (शे) / √शय्
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जिगायwon; conquered
जिगाय:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√जि
शतवत्सhaving a hundred calves (i.e., a hundredfold)
शतवत्स:
कर्म (जिगाय-क्रियायाः)
TypeAdjective
Rootशत + वत्स (समास-प्रातिपदिक)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
कर्म (जिगाय-क्रियायाः)
TypeNoun/Number
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
मुद्गलःMudgala
मुद्गलः:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootमुद्गल (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
पृतनाज्येषुin the battle-prizes/contests (lit. battle-booties)
पृतनाज्येषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतनाज्य (समास-प्रातिपदिक: पृतना + आज्य)