HomeRig VedaMandala 10Sukta 10Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.10

Rishi: Yama (dialogic voice)
Devata: Sūrya (as cakṣus), Dyāvā-Pṛthivī (paired powers), and the twin principle
Chandas: Triṣṭubh (probable)

रात्रीभिरस्मा अहभिर्दशस्येत्सूर्यस्य चक्षुर्मुहुरुन्मिमीयात् । दिवा पृथिव्या मिथुना सबन्धू यमीर्यमस्य बिभृयादजामि ॥

रात्री॑भिरस्मा॒ अह॑भिर्दशस्ये॒त्सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒र्मुहु॒रुन्मि॑मीयात् । दि॒वा पृ॑थि॒व्या मि॑थु॒ना सब॑न्धू य॒मीर्य॒मस्य॑ बिभृया॒दजा॑मि ॥

rā́trībhirasmā́ áhbhir daśasyétsū́ryasya cákṣur muhúr unmimīyāt | divā́ pṛthivyā́ mithunā́ sabandhū́ yamī́ryámasya bibhṛyād ajā́mi ||

Let her serve him with nights and with days; let the Sun’s eye open again and again. Heaven and Earth are a pair, akin and joined; let Yamī bear Yama—not in un-lawful mingling, but as one who carries the twin-power without confusion.

रात्री॑भिः । अ॒स्मै॒ । अह॑ऽभिः । द॒श॒स्ये॒त् । सूर्य॑स्य । चक्षुः॑ । मुहुः॑ । उत् । मि॒मी॒या॒त् । दि॒वा । पृ॒थि॒व्या । मि॒थु॒ना । सब॑न्धू॒ इति॒ सऽब॑न्धू । य॒मीः । य॒मस्य॑ । बि॒भृ॒या॒त् । अजा॑मि ॥रात्रीभिः । अस्मै । अहभिः । दशस्येत् । सूर्यस्य । चक्षुः । मुहुः । उत् । मिमीयात् । दिवा । पृथिव्या । मिथुना । सबन्धू इति सबन्धू । यमीः । यमस्य । बिभृयात् । अजामि ॥rātrībhiḥ | asmai | aha-bhiḥ | daśasyet | sūryasya | cakṣuḥ | muhuḥ | ut | mimīyāt | divā | pṛthivyā | mithunā | sabandhūitisa-bandhū | yamīḥ | yamasya | bibhṛyāt | ajāmi

रात्रीभिःwith nights
रात्रीभिः:
करण
TypeNoun
Rootरात्रि- (प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अहभिःwith days
अहभिः:
करण
TypeNoun
Rootअहन्/अह- (प्रातिपदिक; ‘day’)
दशस्येत्should serve / should honor
दशस्येत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदशस्य- (धातु; दशस्यति ‘to serve, worship, honor’)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
चक्षुःthe eye
चक्षुः:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्षुस्- (प्रातिपदिक)
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
उत्up, out
उत्:
(क्रियायोग)
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
मिमीयात्should measure
मिमीयात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमा (धातु; ‘to measure’)
दिवाby day / in the daytime
दिवा:
अधिकारण
TypeNoun (used adverbially)
Rootदिव्/द्यौ- (प्रातिपदिक; ‘day/sky’)
पृथिव्याःof the Earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
मिथुनाthe pair (two together)
मिथुना:
कर्तृ (सम्बोधन/वर्णन-प्रथमा)
TypeAdjective/Noun
Rootमिथुन- (प्रातिपदिक; ‘paired, a couple’)
सबन्धूkinsmen, of one kin
सबन्धू:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-बन्धु- (प्रातिपदिक; ‘having the same kinship’)
यमीःYamī
यमीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयमी- (प्रातिपदिक; proper name)
यमस्यof Yama
यमस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootयम- (प्रातिपदिक; proper name)
बिभृयात्should bear / should maintain
बिभृयात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु; ‘to bear, support, maintain’)
अजामिnot a sister (non-sibling)
अजामि:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-जामि- (प्रातिपदिक; ‘not a sister’, i.e., not of the same womb)