HomeRig VedaMandala 10Sukta 10Mantra 14
Previous Mantra

Mantra 14

Sukta 10.10

Rishi: Yama
Devata: Yama as instructor of ṛta; saṁvid as the sought harmonious state
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अन्यमू षु त्वं यम्यन्य उ त्वां परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम् । तस्य वा त्वं मन इच्छा स वा तवाधा कृणुष्व संविदं सुभद्राम् ॥

अ॒न्यमू॒ षु त्वं य॑म्य॒न्य उ॒ त्वां परि॑ ष्वजाते॒ लिबु॑जेव वृ॒क्षम् । तस्य॑ वा॒ त्वं मन॑ इ॒च्छा स वा॒ तवाधा॑ कृणुष्व सं॒विदं॒ सुभ॑द्राम् ॥

anyámū ṣú tvaṁ yamy anyá u tvā́ṁ pári ṣvajāte líbujeva vṛkṣám | tásya vā́ tvaṁ mánas icchā́ sá vā́ tavā́dhā kṛṇuṣva saṁvídaṁ subhadrā́m ||

Seek another, O Yamī; another embraces you, as a creeper a tree. Desire with your mind for him; and he for you—then make a harmonious understanding, auspicious and fortunate.

अ॒न्यम् । ऊँ॒ इति॑ । सु । त्वम् । य॒मि॒ । अ॒न्यः । ऊँ॒ इति॑ । त्वाम् । परि॑ । स्व॒जा॒ते॒ । लिबु॑जाऽइव । वृ॒क्षम् । तस्य॑ । वा॒ । त्वम् । मनः॑ । इ॒च्छा । सः । वा॒ । तव॑ । अध॑ । कृ॒णु॒ष्व॒ । स॒म्ऽविद॑म् । सुऽभ॑द्राम् ॥अन्यम् । ऊँ इति । सु । त्वम् । यमि । अन्यः । ऊँ इति । त्वाम् । परि । स्वजाते । लिबुजाइव । वृक्षम् । तस्य । वा । त्वम् । मनः । इच्छा । सः । वा । तव । अध । कृणुष्व । सम्विदम् । सुभद्राम् ॥anyam | oṃ iti | su | tvam | yami | anyaḥ | oṃ iti | tvām | pari | svajāte | libujāiva | vṛkṣam | tasya | vā | tvam | manaḥ | icchā | saḥ | vā | tava | adha | kṛṇuṣva | sam-vidam | su-bhadrām

अन्यमूः(then) another (one), indeed
अन्यमूः:
TypeIndeclinable
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + मुः (एन्क्लिटिक अव्यय)
षुindeed, surely
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु (एन्क्लिटिक अव्यय)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
यमिO Yamī
यमि:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootयमी (प्रातिपदिक)
अन्यःanother (man)
अन्यः:
कर्तृ
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
and/indeed
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
ष्वजातेembraces
ष्वजाते:
कर्तृ
TypeVerb
Root√ष्वज् (आलिङ्गने) + परि
लिबुजेवlike a libuja (climber/creeper)
लिबुजेव:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ) / उपमा
TypeNoun + Indeclinable
Rootलिबुज् (प्रातिपदिक; उपमा-शब्द) + इव
वृक्षम्a tree
वृक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
तस्यof him/that (one)
तस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootतद्
वाor/indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मनः(his) mind/heart
मनः:
कर्म
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
इच्छाःyou desire
इच्छाः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√इष्/इच्छ् (इच्छायाम्)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्
वाindeed/or
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
तवyour
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अधाthen
अधा:
TypeIndeclinable
Rootअधा (अव्यय)
कृणुष्वmake, do
कृणुष्व:
कर्तृ
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
संविदम्agreement, understanding
संविदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसंविद् (स्त्री; प्रातिपदिक) < सम्+√विद् (ज्ञाने)
सुभद्राम्auspicious, fortunate
सुभद्राम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसुभद्र (प्रातिपदिक)