HomeRig VedaMandala 10Sukta 10Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.10

Rishi: Yamī
Devata: Yama (addressed), with nīrṛti as threatening power in the background
Chandas: Triṣṭubh (probable)

किं भ्रातासद्यदनाथं भवाति किमु स्वसा यन्निॠतिर्निगच्छात् । काममूता बह्वेतद्रपामि तन्वा मे तन्वं सं पिपृग्धि ॥

किं भ्राता॑स॒द्यद॑ना॒थं भवा॑ति॒ किमु॒ स्वसा॒ यन्निॠ॑तिर्नि॒गच्छा॑त् । काम॑मूता ब॒ह्वे॒३॒॑तद्र॑पामि त॒न्वा॑ मे त॒न्वं१॒॑ सं पि॑पृग्धि ॥

kíṁ bhrā́tāsad yád anā́thaṁ bhávāti kímu svásā yánnī́rtir nigácchāt | kā́mamūtā bahvé́tad rapāmi tanvā́ me tanváṁ sáṁ pipṛgdhi ||

What is a brother if he becomes without refuge? What is a sister if destruction comes upon her? Driven by desire I speak much of this: with your embodied being join my embodied being into fullness.

किम् । भ्राता॑ । अ॒स॒त् । यत् । अ॒ना॒थम् । भवा॑ति । किम् । ऊँ॒ इति॑ । स्वसा॑ । यत् । निःऽऋ॑तिः । नि॒ऽगच्छा॑त् । काम॑ऽमूता । ब॒हु । ए॒तत् । र॒पा॒मि॒ । त॒न्वा॑ । मे॒ । त॒न्व॑म् । सम् । पि॒पृ॒ग्धि॒ ॥किम् । भ्राता । असत् । यत् । अनाथम् । भवाति । किम् । ऊँ इति । स्वसा । यत् । निःऋतिः । निगच्छात् । काममूता । बहु । एतत् । रपामि । तन्वा । मे । तन्वम् । सम् । पिपृग्धि ॥kim | bhrātā | asat | yat | anātham | bhavāti | kim | oṃ iti | svasā | yat | niḥ-ṛtiḥ | ni-gacchāt | kāma-mūtā | bahu | etat | rapāmi | tanvā | me | tanvam | sam | pipṛgdhi

किम्what?
किम्:
Karma (प्रश्न-वस्तु)
TypePronoun
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भ्राताbrother
भ्राता:
Kartā
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
सद्यत्immediately, at once
सद्यत्:
Adhikaraṇa (काल/तत्क्षण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यत् (अव्यय/निपात; ‘सद्यः’ का वैदिक रूप)
अनाथम्helpless, without protector
अनाथम्:
Karma (भाव-विशेष्य)
TypeAdjective
Rootअनाथ (प्रातिपदिक)
भवातिbecomes
भवाति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
किम्what?
किम्:
Karma (प्रश्न-वस्तु)
TypePronoun
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, then
:
(सम्बोधन/उद्बोधन-बल)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
स्वसाsister
स्वसा:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
यत्when/that which
यत्:
Adhikaraṇa/Hetu (सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)
निॠतिःdestruction, calamity (Nirṛti)
निॠतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootनि-ऋति / निॠति (प्रातिपदिक; ‘विपत्ति/नाश/निर्ऋति’)
निगच्छात्should come upon / should approach
निगच्छात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + गम् (धातु)
कामम्at will; as desired
कामम्:
Adhikaraṇa (रीति/प्रकार)
TypeNoun (adverbial accusative)
Rootकाम (प्रातिपदिक)
ऊताhelped, aided
ऊता:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeParticiple/Adjective
Rootअव्/ऊ (धातु) → ऊत (कृदन्त ‘सहाय/रक्षित’); यहाँ स्त्री. प्रथमा एकवचन
बह्वाwith much (force/means)
बह्वा:
Karaṇa
TypeAdjective (instrumental)
Rootबहु (प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रपामिI utter/cry out
रपामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरप् (धातु; ‘रप्/रभ्’ वैदिक प्रयोग: ‘उच्चैः वद्/प्रलप्/आक्रोश्’)
तन्वाwith (my) body
तन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
मेof me / for me
मे:
Sampradāna/Adhikaraṇa (सम्बन्ध: ‘मे’ = ‘my/for me’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
तन्वम्body
तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
(क्रिया-विशेषक)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
पिपृग्धिjoin/fill; unite (you)
पिपृग्धि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + पृच्/पृज् (धातु; वैदिक ‘पिपृग्धि’ = ‘पूरय/संयोजय’)