Mantra 7
Sukta 1.97
Devata: Agni
Chandas: Short meter with refrain
Samhita Patha (Devanagari)
द्विषो नो विश्वतोमुखाति नावेव पारय । अप नः शोशुचदघम् ॥
Samhita Patha (IAST)
द्विषो॑ नो विश्वतोमु॒खाति॑ ना॒वेव॑ पारय । अप॑ न॒: शोशु॑चद॒घम् ॥
Transliteration
dvíṣo no viśvato-mukhā́ti nā́veva pāraya | ápa naḥ śóśucad aghám ||
Translation
From foes on every side, O all-faced Agni, carry us across as in a boat; burn away from us the clinging evil.
Padapatha (Word Analysis)
द्विषः॑ । नः॒ । वि॒श्व॒तः॒ऽमु॒ख॒ । अति॑ । ना॒वाऽइ॑व । पा॒र॒य॒ । अप॑ । नः॒ । शोशु॑चत् । अ॒घम् ॥द्विषः । नः । विश्वतःमुख । अति । नावाइव । पारय । अप । नः । शोशुचत् । अघम् ॥dviṣaḥ | naḥ | viśvataḥ-mukha | ati | nāvāiva | pāraya | apa | naḥ | śośucat | agham
Word by Word
द्विषःenemies, haters
द्विषः:
कर्म (अप/पारय इत्यादि क्रिययोः)
TypeNoun
Rootद्विष् (धातु) / द्विष्- (प्रातिपदिक ‘द्विष्’ = शत्रु/द्वेष्टा)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वतःfrom all sides
विश्वतः:
अधिकारण (दिशा-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
मुखात्from the front / from the mouth (i.e., from the face/front)
मुखात्:
अपादान (यतः-निर्गमन/अपसारण-स्थानम्)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
इतिthus / indeed (particle)
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
नावेवlike a boat
नावेव:
उपमान (उपमा-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable (compound-like) / Noun+Particle
Rootनौ (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-निपात)
पारयcarry across; bring safely over
पारय:
क्रिया (प्रार्थना/आदेशः)
TypeVerb
Rootपॄ/पॄ (धातु ‘पॄ’/‘पार्’ भावे ‘पारयति’ = पारं नयति) → पारय (आदेश)
अपaway; off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शोशुचत्burning, blazing; fiercely harmful
शोशुचत्:
विशेषण (अघस्य)
TypeVerb (participle)
Rootशुच् (धातु) ‘दीप्तौ/शोचने’ → शुशोच/शोशुच (intensive/iterative)
अघम्evil; sin; harm
अघम्:
कर्म (अप इत्यस्य—‘अघम् अप’ = ‘evil away’)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)